Σύνταξη, παρά τα χρέη τους στον ΕΦΚΑ, θα μπορούν να πάρουν δεκάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες με τη νέα διάταξη νόμου που παραγράφει τις οφειλές μετά τη 10ετία αντί της 20ετίας που ισχύει τώρα.
Ωφελημένοι από τη μείωση του χρόνου παραγραφής στη 10ετία αντί της 20ετίας εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 200.000 με 250.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες με μη βεβαιωμένα χρέη, καθώς θα γλιτώσουν ένα μέρος από τα βάρη των οφειλών τους που υπερβαίνουν τη 10ετία.
Κίνδυνοι
Προσοχή, όμως, γιατί κρύβονται και παγίδες που μπορεί να οδηγήσουν όχι μόνον σε μικρότερη σύνταξη, αλλά και σε ακύρωση της συνταξιοδότησης, αν οι ασφαλισμένοι δεν συμπληρώνουν τουλάχιστον 15 έτη με πληρωμένες εισφορές μετά την παραγραφή του χρέους που υπερβαίνει τη 10ετία. Ο κίνδυνος αυτός δεν είναι αμελητέος διότι στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες ο χρόνος ασφάλισης είναι συνυφασμένος με τις εισφορές και όταν οι απλήρωτες εισφορές παραγραφούν, τότε χάνεται και ο χρόνος ασφάλισης, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται και η συνταξιοδότηση.
Πρακτικά, όσα χρέη δεν θα έχουν βεβαιωθεί ως την ψήφιση της διάταξης από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ θα αναζητούνται μέχρι μια 10ετία πίσω από την ημερομηνία βεβαίωσής τους. Αντίθετα, για τα χρέη που έχουν ήδη βεβαιωθεί και η βεβαίωσή τους έγινε (ή θα γίνει) πριν την ψήφιση της νέας διάταξης θα ισχύσει η παραγραφή της 20ετίας.
Απόφαση ΣτΕ
Η διάταξη για τη 10ετή παραγραφή χρεών από ασφαλιστικές εισφορές προωθείται κατόπιν σχετικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έκρινε αντισυνταγματική την 20ετία για την παραγραφή των οφειλών. Ουσιαστικά το ΣτΕ, με την απόφαση 1833 του Νοεμβρίου 2021, έκρινε ότι η ομηρία των οφειλετών επί 20ετία για τον καταλογισμό των χρεών τους δημιουργεί συνθήκες οικονομικής ανελευθερίας και πρότεινε ένα ηπιότερο καθεστώς παραγραφής με όριο τη 10ετία.
Η νέα διάταξη -την οποία πρώτος αποκάλυψε ο «Ε.Τ.» της Κυριακής στις 5 Ιουνίου και έκτοτε αναπαράχθηκε και από άλλα Μέσα- θα περιλαμβάνεται στο μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, που αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή περί τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Το όριο της παραγραφής μάλιστα, σύμφωνα με το περιεχόμενο της διάταξης που αποκάλυψε ο «Ε.Τ.», εξετάζεται να κατέβει στην 5ετία από το 2027 και μετά, καθιστώντας έτσι πιο ρεαλιστική την είσπραξη των οφειλών, καθώς θα πρέπει να βεβαιώνονται εντός της πρώτης 5ετίας από τη γέννησή τους και δεν θα επιτρέπεται η διαιώνισή τους χωρίς προοπτική είσπραξής τους.
Διευκρίνιση
Αναφερόμενος στη νέα διάταξη με πρόσφατες δηλώσεις του, ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Κωστής Χατζηδάκης, διευκρίνισε ότι «μιλάμε για παραγραφή οφειλών οι οποίες δεν έχουν αναζητηθεί μέσα σε μια 10ετία από τον ΕΦΚΑ, ενώ όσες έχουν αναζητηθεί, δεν παραγράφονται». «Εάν παραγράφονταν οφειλές που έχουν αναζητηθεί από τον ΕΦΚΑ, συμπλήρωσε ο υπουργός, «τότε θα υπήρχε ο “ηθικός κίνδυνος” οι οφειλέτες να έχουν το κίνητρο να είναι ασυνεπείς προς τις υποχρεώσεις τους», προσθέτοντας ότι «εάν ο ΕΦΚΑ χάριζε τα χρέη, δεν θα είχε εισφορές για να δίνει συντάξεις».
Η 10ετής παραγραφή ισχύει ήδη για τα χρέη προς την εφορία και κάτι ανάλογο θα γίνει και για τα χρέη σε ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ. Αντίστοιχα, όπως ισχύει η δυνατότητα ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία σε 24 δόσεις, το ίδιο θα νομοθετηθεί και για τα χρέη στα Ταμεία, ώστε οι ασφαλισμένοι να μπορούν να τα ρυθμίσουν σε 24 και όχι μόνον σε 12 δόσεις που έχουν σήμερα.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Χαμένοι – κερδισμένοι
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα έχουν οφέλη υπό προϋποθέσεις, γιατί, όταν σβήνει χρέος, σβήνει και ασφαλιστικός χρόνος, που μπορεί όμως να τους στερήσει το δικαίωμα συνταξιοδότησης. Για παράδειγμα:
- Ελεύθερος επαγγελματίας 62 ετών με 35ετία χρωστά εισφορές 5 ετών, τις οποίες, αν τις πληρώσει, παίρνει σύνταξη με 40ετία. Αν, όμως, τα 5 έτη οφείλονται σε διάστημα πέραν της 10ετίας (π.χ. ως το 2012), και είναι σε αυτά που θα παραγραφούν, τότε ο ασφαλισμένος θα χάσει το δικαίωμα συνταξιοδότησης στα 62, γιατί δεν συμπληρώνει 40ετία και θα περιμένει να γίνει 67 ετών για να πάρει σύναξη με όσες πληρωμένες εισφορές έχει σήμερα. Για να μη χάσει την έξοδο στα 62 μπορεί να ζητήσει ρύθμιση των χρεών για την 5ετία, ακυρώνοντας επί της ουσίας την παραγραφή.
- Ελεύθερος επαγγελματίας 67 ετών με 35 χρόνια εγγραφής στον ΟΑΕΕ, εκ των οποίων πληρωμένα είναι τα 20 χρόνια. Αν τα 15 έτη απλήρωτων οφειλών ανάγονται στην περίοδο 2005-2020 και δεν έχουν βεβαιωθεί ως τώρα, τότε θα παραγραφούν αυτά που αφορούν την περίοδο 2005-2010 και θα μείνουν οι οφειλές 2010-2020. Σε αυτή την περίπτωση ο ασφαλισμένος θα πάρει σύνταξη, αλλά η οφειλή που θα μείνει δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ, ώστε να μπορέσει να την συμψηφίσει με 60 δόσεις από τη σύνταξη που θα του απονείμει ο ΕΦΚΑ. Στην περίπτωση που η οφειλή μετά την παραγραφή ξεπερνά τις 20.000 ευρώ, τότε θα πρέπει να καταβάλει εφάπαξ το ποσό που είναι πάνω από τις 20.000 ευρώ εντός διμήνου από τότε που θα λάβει την ειδοποίηση του ΕΦΚΑ. Αν δεν καταβάλει το υπερβάλλον ποσό, δεν θα μπορεί να βγει και η σύνταξη με συμψηφισμό.
