Τα πολλά αντιβιοτικά δεν αυξάνουν μόνον τον κίνδυνο αναπτύξεως βακτηρίων με αντοχή σε αυτά, αλλά μπορεί να διευκολύνουν και την ανάπτυξη ορισμένων ψυχικών διαταραχών, σύμφωνα με μία νέα μελέτη.

Πειράματα σε ανθρώπους και ζώα έδειξαν ότι η κατάχρησή τους συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο κυρίως αγχωδών διαταραχών.

Οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν το πιο συχνό πρόβλημα ψυχικής υγείας στον κόσμο, αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ). Προσβάλλουν τουλάχιστον 359 εκατομμύρια ανθρώπους ή το 4,4% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Σε πολλές περιπτώσεις οι διαταραχές αυτές πρωτοεκδηλώνονται στην παιδική ή εφηβική ηλικία. Μολονότι υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες γι’ αυτές, ούτε καν ο ένας στους τρεις πάσχοντες (μόλις το 27,6%) υποβάλλονται σε αυτές.

Η νέα μελέτη υποδηλώνει ότι η συσχέτιση των φαρμάκων με τις αγχώδεις διαταραχές έχει τη ρίζα της στις επιπτώσεις που έχουν τα πολλά αντιβιοτικά στο μικροβίωμα του εντέρου.

Το μικροβίωμα είναι τα βακτήρια και άλλοι μικροοργανισμοί που εκ φύσεως ζουν στο έντερο. Επικοινωνεί με τον εγκέφαλο μέσω ενός βιολογικού μηχανισμού που είναι γνωστός ως άξονας εντέρου-εγκεφάλου (gut-brain axis). Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ορισμένα βακτήρια του εντέρου συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής στον εγκέφαλο. Μπορεί επίσης να συμβάλλουν και στην υγιή λειτουργία του.

Τα αντιβιοτικά είναι γνωστό ότι επηρεάζουν δυσμενώς το μικροβίωμα του εντέρου, αφού μπορεί να σκοτώσουν παθολογικά αλλά και ωφέλιμα βακτήρια. Ο κίνδυνος αυτός είναι ιδιαιτέρως αυξημένος όταν γίνεται κατάχρηση των φαρμάκων.

Οι επιστήμονες από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Chongqing, στην Κίνα, θέλησαν να εξακριβώσουν εάν η ιδιότητά τους αυτή διευκολύνει την ανάπτυξη προβλημάτων ψυχικής υγείας. Έτσι πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων με ποντίκια στο εργαστήριο και ύστερα αναλύσεις σε ανθρώπους.

Τα ευρήματα

Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Molecular Psychiatry. Όπως γράφουν, μελέτησαν ενήλικα ποντίκια, στα οποία χορήγησαν αντιβιοτικά και ύστερα παρακολούθησαν τη συμπεριφορά τους. Ανέλυσαν επίσης το μικροβίωμα του εντέρου τους σε δείγματα των ακαθαρσιών τους. Στη συνέχεια, τα συνέκριναν με άλλη ομάδα ποντικιών που δεν είχαν λάβει αντιβιοτικά.

Όπως διαπίστωσαν, τα ζώα που είχαν λάβει τα φάρμακα είχαν αυξημένη αγχώδη συμπεριφορά. Παρουσίασαν επίσης χαρακτηριστικές διαφορές τόσο στις αποικίες των βακτηρίων στο έντερό τους, όσο και στον μεταβολισμό λιπιδίων εντέρου-εγκεφάλου. Είχαν επίσης και άλλες διαφορές, σε σύγκριση με όσα δεν είχαν πάρει αντιβιοτικά. Οι αλλαγές αυτές συσχετίζονταν έντονα με την αγχώδη συμπεριφορά τους.

Για να επαληθεύσουν τα ευρήματά τους, οι επιστήμονες ανέλυσαν στη συνέχεια δείγματα κοπράνων και αίματος από τρεις ομάδες εθελοντών. Η πρώτη ήταν 55 ενήλικες που είχαν λάβει προσφάτως αντιβιοτικά. Η δεύτερη ήταν 60 ασθενείς οι οποίοι δεν λάμβαναν ποτέ αντιβιοτικά. Η τρίτη ομάδα ήταν 60 υγιείς συνομήλικοί τους.

Σε όσους είχαν πάρει αντιβιοτικά οι επιστήμονες παρατήρησαν εμφανή συμπτώματα άγχους. Οι εθελοντές αυτοί είχαν επίσης τις ίδιες χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στο μικροβίωμα του εντέρου τους με εκείνες που παρατηρήθηκαν στα ποντίκια.

Μείωση στην ακετυλοχολίνη

Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι σε ανθρώπους και ζώα η κατανάλωση αντιβιοτικών σχετιζόταν με μείωση στα επίπεδα της ακετυλοχολίνης. Πρόκειται για μία χημική ουσία που ανήκει στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, δηλαδή στις ουσίες που υποστηρίζουν την επικοινωνία των κυττάρων του μεταξύ τους.

Το εύρημα αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί τα αντιβιοτικά συσχετίσθηκαν σε αυξημένα επίπεδα αγχώδους συμπεριφοράς σε ανθρώπους και ζώα, λένε οι ερευνητές.

Οι ερευνητές συνεχίζουν την έρευνά τους για να εξακριβώσουν εάν η εξισορρόπηση του εντερικού μικροβιώματος μετά την αντιβιοτική θεραπεία μπορεί να δράσει προστατευτικά έναντι των αγχωδών διαταραχών.