Σε κλίμα μετωπικής αντιπαράθεσης πραγματοποιείται η συζήτηση στη Βουλή για το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να αναμορφώσει τον Κώδικα Μετανάστευσης, απέναντι σε ένα ευρύ –αλλά ετερόκλητο– μέτωπο ενστάσεων από την αντιπολίτευση, τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας.
Περιγράφοντας σε αδρές γραμμές το σκεπτικό εντός του οποίου κινούνται οι νέες διατάξεις, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, ξεκαθάρισε ότι ο «βασικός κανόνας» του νέου πλαισίου είναι πως η παράνομη μετανάστευση «είναι πρόβλημα» και ότι «δεν δίνεται καμία δυνατότητα σε κανέναν από καθεστώς παρανομίας να μπει σε καθεστώς νομιμότητας». «Οι κανόνες πλέον του παιχνιδιού είναι σαφείς. Όποιος έρχεται παράνομα δεν θα γίνει ποτέ νόμιμος», υπογράμμισε.
Στο ίδιο σκεπτικό, ο Θάνος Πλεύρης επέμεινε και στη χρήση της ορολογίας, σημειώνοντας ότι δεν υιοθετεί τον όρο «παράτυπος» αλλά τον όρο «παράνομος», μιλώντας για ιδεολογική διαφοροποίηση ανάμεσα στην κεντροδεξιά και την κεντροαριστερά ως προς τη θεώρηση της μετακίνησης πληθυσμών.
Στο επίκεντρο του νομοσχεδίου βρίσκεται, σύμφωνα με τον Θάνο Πλεύρη, μια διπλή στόχευση: αυστηροποίηση απέναντι στην παράνομη είσοδο και παραμονή, αλλά και ταυτόχρονη «απλοποίηση» των διαδικασιών για όσους βρίσκονται νόμιμα στη χώρα. Ο υπουργός ανέφερε ότι ο νόμιμος πληθυσμός που εργάζεται ανέρχεται περίπου σε 800.000 και ότι για τις άδειες διαμονής προβλέπεται διετής διάρκεια, ενώ εισάγονται ρυθμίσεις για «ασφαλείς» ανανεώσεις σε περιπτώσεις όπου η διοίκηση καθυστερεί τους ελέγχους και δεν προκύπτουν επιβαρυντικά στοιχεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σύνδεση της νόμιμης παραμονής με την εργασία. Κατά τον υπουργό, η λογική της νόμιμης μετανάστευσης είναι η κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών της αγοράς και, εφόσον ο κάτοχος άδειας παραμένει άνεργος για ορισμένο διάστημα (ανάλογα με τη διάρκεια της άδειας), προβλέπεται ανάκληση. «Η λογική δεν είναι να έρθεις εδώ με άδεια και να μείνεις τελικά στη χώρα χωρίς να εργάζεσαι», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο κεφάλαιο των μετακλήσεων, η κυβέρνηση διαμηνύει ότι οι ανάγκες σε εργατικό δυναμικό θα καλύπτονται «μόνο μέσω των νόμιμων οδών» και όχι μέσω της παράνομης εισόδου. Παράλληλα, ο κ. Πλεύρης ενημέρωσε ότι βρίσκονται σε συζητήσεις με τη Δανία, την Αυστρία, την Ολλανδία και τη Γερμανία για τη δημιουργία κέντρου επιστροφής εκτός Ευρώπης, ως εργαλείο αποτροπής για όσους δεν μπορούν να επιστραφούν άμεσα επειδή οι χώρες καταγωγής δεν τους δέχονται. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται –όπως είπε– οι διακρατικές συμφωνίες με χώρες «με κοινά αξιακά κριτήρια», με ρητή πρόβλεψη επιστροφών για όσους εισέρχονται ή παραμένουν παράνομα.
Αντιδράσεις προκαλούν και οι ρυθμίσεις για το άσυλο, καθώς ο υπουργός περιέγραψε ένα μοντέλο που συνδέει την παραμονή με την ένταξη στην αγορά εργασίας και με γεωγραφική κατανομή – μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η πολιτική ένταξης, όπως είπε, δεν μπορεί να ταυτίζεται με επιδοματικές παροχές, υποστηρίζοντας ότι το άσυλο είναι κατ’ αρχήν προσωρινό και ότι, όταν εκλείψουν οι λόγοι προστασίας, η επιστροφή πρέπει να είναι ο κανόνας.
«Τόσο απλά είναι τα πράγματα», είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου και απευθυνόμενος στην αντιπολίτευση, σημείωσε ότι η λογική της πολιτικής της ένταξης δεν είναι «τον ταΐζω, τον ποτίζω, του δίνω επιδόματα», γιατί «πρώτα από όλα, το άσυλο είναι προσωρινό και όταν λήξει η κατάσταση για την οποία κάποιος παίρνει άσυλο, πρέπει να επιστρέψει πίσω στη χώρα του, όπως κάνουμε τώρα με τους Σύριους που τους δίνουμε πια με πολύ αυστηρούς κανόνες το άσυλο».
Στο μέτωπο των ΜΚΟ, το υπουργείο προωθεί αυστηρότερο πλαίσιο για την εγγραφή στο Μητρώο, περιορίζοντας –σύμφωνα με την κυβερνητική εξήγηση– τις κατηγορίες οργανώσεων που υποχρεούνται να εγγράφονται σε όσες δραστηριοποιούνται εντός των δομών ή λαμβάνουν χρηματοδότηση. Προβλέπεται, επίσης, επιβαρυντική αντιμετώπιση όταν εμπλέκονται σε παράνομη διακίνηση πρόσωπα που συνδέονται με εγγεγραμμένες οργανώσεις, ενώ ο υπουργός προανήγγειλε ότι καταργούνται απευθείας προγραμματικές συμβάσεις και εισάγονται διαγωνιστικές διαδικασίες, επικαλούμενος σχετικές επισημάνσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Αντιδράσεις αναμένεται να πυροδοτήσει και η αναμόρφωση των διατάξεων για τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι η μεγάλη πλειονότητα βρίσκεται «στο όριο της ενηλικότητας» και ότι η υφιστάμενη ρύθμιση μπορεί να λειτουργεί ως «μαγνήτης», προαναγγέλλοντας κατάργηση διατάξεων που –κατά την άποψή του– οδηγούν σε παρατεταμένη παραμονή χωρίς σαφές προσφυγικό προφίλ.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Νάντια, Γιαννακοπούλου, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «κατώτερο των περιστάσεων», λέγοντας πως φέρει την προσωπική σφραγίδα του υπουργού. Η εισηγήτρια της αξιωματικής αντιπολίτευσης δήλωσε πως το νομοθέτημα ενέχει «πολύ σοβαρούς κινδύνους για την κοινωνική συνοχή», λέγοντας, χαρακτηριστικά, απευθυνόμενη στον υπουργό, «αποφασίσατε να κηρύξετε πόλεμο σε συμπολίτες μας μετανάστες. Σε αυτούς που δούλεψαν μια ζωή εδώ».
Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Γιώργος Ψυχογιός, δήλωσε πως το κόμμα του εκφράζει την διαφωνία του για την ολική στόχευση του νομοσχεδίου. Ο κ. Ψυχογιός τόνισε πως «με αυτό το νομοσχέδιο, από τη μια ο μετανάστης παρουσιάζεται ως αναγκαίος και από την άλλη αντιμετωπίζεται ο ίδιος και όσοι τον στηρίζουν ως απειλή». «Η χώρα χρειάζεται κανόνες για τις νόμιμες οδούς. Χρειάζονται ταχύτερες, πιο διαφανείς διαδικασίες […] δεν δίνουμε λευκή επιταγή σε ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει διατάξεις οπισθοδρόμησης», δήλωσε χαρακτηριστικά ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ και ζήτησε από την κυβέρνηση να αποσύρει τις διατάξεις και να προσέλθει σε διάλογο για την ένταξη.
Η βουλευτής του ΚΚΕ, Μαρία Κομνηνάκα, δήλωσε πως το νομοσχέδιο φανερώνει την υποκρισία της κυβέρνησης αλλά και της Ευρωπάϊκής Ένωσης και πως υπηρετεί στο έπακρο τις επιταγές του κεφαλαίου στη σκιά των «άγριων γεωπολιτικών παζαριών στις πλάτες μεταναστών και προσφύγων». «Έρχεστε να ορίσετε του όρους για τις νέες Μανωλάδες και τις νέες εργασιακές Βαβέλ, όπως το εργοτάξιο του Ελληνικού με τα δεκάδες ατυχήματα», τόνισε, συμπληρώνοντας πως το νομοσχέδιο «ανοίγει το δρόμο για να δικαιολογείται η κάθε εργολαβική ανάθεση».
Ο βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Δημήτρης Τζανακόπουλος, έκανε λόγο για ένα νομοσχέδιο «που διατηρεί ένα καθεστώς εργαλειοποίησης των μεταναστών». «Πρόκειται για μια διαχείριση της πολιτικής του θανάτου. Κάντε τους τη ζωή δύσκολη. Εξοντώστε τους σωματικά και ηθικά. Κάντε τους τη ζωή κόλαση. Αυτή είναι η πολιτική της Ν.Δ» τόνισε.
Ο Βασίλης Γραμμένος από την Ελληνική Λύση δήλωσε πως το νομοσχέδιο «αρχικά επιτρέπει και στη συνέχεια νομιμοποιεί την παρανομία». «Εισάγετε πληθυσμούς και εξάγετε Έλληνες. Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό σας στίγμα. Η κυβέρνηση μετατρέπει την Ελλάδα από κυρίαρχο κράτος σε ένα διαχειριστή πληθυσμών», επεσήμανε.
