Η έκθεση ακόμα και σε χαμηλά επίπεδα ρύπων μπορεί να βλάψει την καρδιά, δείχνει νέα μελέτη.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί σιωπηλά να υπονομεύει την καρδιαγγειακή υγεία μας, καθώς ορισμένοι ρύποι αυξάνουν τον κίνδυνο στενώσεως στις στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς, αναφέρουν επιστήμονες από τον Καναδά.
Σε μεγάλη ανάλυση που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν πως όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση σε μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια (ΡΜ) και διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2), τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος στενώσεων και καρδιοπάθειας.
Μάλιστα όταν η έκθεση στην ρύπανση είναι παρατεταμένη, υπάρχει κίνδυνος και με τα χαμηλά επίπεδά της, λένε οι ερευνητές.
Η νέα μελέτη είναι μία από τις μεγαλύτερες που έχουν διεξαχθεί έως σήμερα για το θέμα. Βασίσθηκε στα ευρήματα από τις αξονικές τομογραφίες καρδιάς που έκαναν 11.128 ενήλικες σε τρία μεγάλα νοσοκομεία του Τορόντο. Οι αξονικές διεξήχθησαν μεταξύ 2012 και 2023.
Οι ερευνητές εξέτασαν τα ευρήματα των αξονικών σε συνάρτηση με δεδομένα για την ατμοσφαιρική ρύπανση στον τόπο κατοικίας κάθε ασθενούς. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Radiology.
Σημαντικός παράγοντας κινδύνου
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί κύριο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Μόνο στα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια αποδίδονται ετησίως πάνω από 4,2 εκατομμύρια θάνατοι σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Σημαντικό ποσοστό αυτών των απωλειών οφείλονται σε καρδιαγγειακά αίτια. Προγενέστερες μελέτες έχουν δείξει ότι η σύντομη έκθεση στη ρύπανση (για ώρες έως ημέρες) σχετίζεται με:
- Αυξημένες εισαγωγές στα νοσοκομεία για καρδιακή ανεπάρκεια
- Αυξημένες διακομιδές στα επείγοντα των νοσοκομείων για ισχαιμική καρδιοπάθεια
- Αυξημένη χρήση των απεικονιστικών εξετάσεων
- Αυξημένη θνησιμότητα
Αντίστοιχα, η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση (επί μήνες έως χρόνια) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο:
- Εμφράγματος του μυοκαρδίου
- Εγκεφαλικού επεισοδίου
- Καρδιαγγειακού θανάτου
Η μελέτη
Στην παρούσα μελέτη, οι ασθενείς που εξετάστηκαν είχαν ηλικία από 48 έως 70 ετών. Το σχεδόν 52% ήταν άνδρες. Οι 7.313 από αυτούς υποβλήθηκαν σε αξονική στεφαναιογραφία, δηλαδή σε αξονική καρδιάς με σκιαγραφικό υγρό.
Οι ερευνητές εξέτασαν την ποιότητα του αέρα στον τόπο κατοικίας τους την 10ετία πριν από την εξέταση (μακροχρόνια έκθεση). Ύστερα την συνέκριναν με τρεις δείκτες της στεφανιαίας νόσου:
- Το σκορ ασβεστίου (μετρά την ποσότητα ασβεστίου στην αθηρωματική πλάκα που σχηματίζεται στα εσωτερικά τοιχώματα των στεφανιαίων αρτηριών της καρδιάς)
- Την ολική πλάκα (είναι ο όγκος της αθηρωματικής πλάκας που έχει σχηματισθεί στις αρτηρίες)
- Τις στενώσεις (όταν η αθηρωματική πλάκα είναι πολλή, προκαλεί στένωση στον αυλό των αρτηριών και έτσι αναπτύσσεται η καρδιοπάθεια)
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, με κάθε αύξηση της μακροχρόνιας έκθεσης στα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ2,5 κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο, αυξανόταν:
- Κατά 11% η συσσώρευση ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες
- Κατά 13% η αθηρωματική πλάκα
- Κατά 23% ο κίνδυνος στενώσεως και επομένως καρδιοπάθειας
Αυξήσεις παρατηρήθηκαν και με κάθε αύξηση στην ατμοσφαιρική ρύπανση από διοξείδιο του αζώτου. Ήταν όμως λίγο μικρότερες απ’ ό,τι με τα ΡΜ2,5.
Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι ο κίνδυνος καρδιοπάθειας αυξανόταν κατά 81% στις γυναίκες που εκτίθεντο για μήνες και χρόνια στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Δεν ίσχυε όμως το ίδιο για τους άνδρες.
Πώς μπορεί όμως η ατμοσφαιρική ρύπανση να σχετίζεται με τις στενώσεις στις στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς; Η αιτία είναι το γεγονός ότι οι μικροσκοπικοί ρύποι προκαλούν φλεγμονή στην καρδιά και βλάπτουν την λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων. Μπορεί επίσης να ενεργοποιούν μοριακούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στην θρόμβωση του αίματος, εκτιμούν οι ερευνητές.
