Εορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου (εορτών των Χριστουγέννων). Το όνομα προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας που συνέβη σύμφωνα με τρεις σχετικές ευαγγελικές περικοπές. Η γιορτή των Θεοφανείων λέγεται επίσης και Επιφάνια, Φώτα ή Φωτά ή Εορτή των Φώτων.

Ποια κάλαντα λέμε τα Θεοφάνεια

Σήμερα είναι τα Φώτα και οι Φωτεινές
και χαρές μεγάλες τ’ αφέντη μας.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό
κάθεται η κυρά μας η Παναγιά.

Κάθεται η κυρά μας η Παναγιά,
με τα θυμιατήρια στα δάχτυλα.

Με τα θυμιατήρια στα δάχτυλα,
σπάργα – σπαργανίζει Θεού παιδί.

Του αφέντη Αϊ Γιάννη παρακαλεί,
για να ρίξει δρόσο στη γη, στη γη.

Για να ρίξει δρόσο στη γη, στη γη,
ν’ αγιαστούνε οι βρύσες και τα νερά.

Ν’ αγιαστούνε οι βρύσες και τα νερά,
ν’ αγιαστεί κι ο αφέντης με την κυρά.

Καλή μέρα καλησπέρα, καλή σου μέρα αφέντη.

Πέντε κρατάνε τ’ άλογο και δέκα την ασκάλα,
και δεκαοχτώ παρακαλούν βρ’ αφέντη μ’ καβαλίκα.

Καβαλικεύεις χαίρεσαι, πεζεύεις καμαρώνεις,
κι όπου πατήσει τ’ άλογο πηγάδια φανερώνει,
πηγάδια πετροπήγαδα, κι αυλές μαρμαρωμένες.

Πολλά είπαμε του αφέντη μας, ας πούμε και στην κυρά μας.

Κυρά ψηλή, κυρά λιγνή, κυρά γαϊτανοφρύδα,
κυρά μου τα παιδάκια σου, τα μοσχομυρισμένα,
η Παναγιά σού τα ‘δωσε κι ο Θεός να στα χαρίσει.

Να κάνεις γάμους και χαρές, ξεφάντωσες μεγάλες,
να στήσεις κι άσπρο φλάμπουρο στη μέση στην αυλή σου,
να χαίρονται οι φίλοι σου, να σκάζουν οι εχτροί σου.

Θεοφάνεια: Ποιοι γιορτάζουν

Θεοπούλα, Θεόπη, Θεοφάνης, Φάνης, Θεοφανία, Θεανώ (εθιμικά), Ιορδάνης, Γιορντανής, Ντάνης, Δάνης, Ιορδανία, Ιορδάνα, Γιορντάνα, Ντάνα, Δάνα, Περιστέρα, Φαίδων, Φανή, Φένια, Φάνια, Φανούλα, Φωτεινή, Φώτω, Φώφη, Φωτούλα, Φαίη, Φωφώ, Φώτιος, Φώτης, Φωτεινός, Φώτις, Φωτίκα, Φωτίκω, Φώτα, Φωτή, Ουρανία, Ράνια

Θεοφάνεια: Ποια μαγαζιά είναι ανοιχτά

Ο εορτασμός των Φώτων ή Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου είναι επίσημη αργία, με αποτέλεσμα να μην είναι ανοιχτές οι εταιρείες, όπως και τα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ.