Οι αντιλήψεις που έχουν οι άνθρωποι για τη γήρανση, ίσως επηρεάζουν την υγεία τους περισσότερο από όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας επιστημονικής μελέτης που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Yale και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geriatrics.
Αυτό που διαπίστωσαν οι επιστήμονες, είναι ότι οι πολιτισμικές στάσεις απέναντι στη γήρανση, αλλά και οι προσωπικές αντιλήψεις που διαμορφώνει κάθε άνθρωπος για το γήρας, φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη σωματική όσο και τη γνωστική του λειτουργία. Η κατανόηση αυτών των παραγόντων θεωρείται, σύμφωνα με τους επιστήμονες, σημαντική για την προώθηση πιο υγιούς γήρανσης. Πράλληλα, επισημαίνεται ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστεί ο ρόλος των αντιλήψεων στη μακροχρόνια πορεία της υγείας.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Μπέκα Λέβι, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας και Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Yale, και τον Μάρτιν Σλέιντ, καθηγητή Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Γήρανση και πεποιθήσεις – Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Για τις ανάγκες της μελέτης τους, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική έρευνα Health and Retirement Study (HRS). Πρόκειται για μια μακροχρόνια μελέτη που παρακολουθεί την υγεία, τις κοινωνικές συνθήκες και την οικονομική κατάσταση ενηλίκων άνω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ερευνητές του Yale επέλεξαν από τη βάση δεδομένων συμμετέχοντες, για τους οποίους είχαν καταγραφεί, στην αρχή της μελέτης, οι αντιλήψεις τους για τη γήρανση. Στη συνέχεια παρακολούθησαν πώς εξελίχθηκαν η γνωστική και η σωματική τους λειτουργία, σε διάστημα έως και 12 ετών.
Οι αντιλήψεις για τη γήρανση αξιολογήθηκαν μέσω ειδικής ψυχολογικής κλίμακας, ενώ η γνωστική λειτουργία εξετάστηκε με δοκιμασίες μνήμης και προσανατολισμού. Τέλος, η φυσική λειτουργικότητα αξιολογήθηκε με δοκιμασία βάδισης μικρής απόστασης. Η ταχύτητα βάδισης χρησιμοποιείται συχνά στην ιατρική έρευνα ως δείκτης συνολικής λειτουργικής κατάστασης.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η πορεία της υγείας στην τρίτη ηλικία δεν είναι απαραίτητα μόνο καθοδική.
Συνολικά 45,15% των συμμετεχόντων, παρουσίασαν βελτίωση είτε στη γνωστική λειτουργία είτε στη φυσική λειτουργικότητα κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.
Πιο συγκεκριμένα:
- 31,88% εμφάνισαν βελτίωση στη γνωστική επίδοση
- 28% παρουσίασαν βελτίωση στη λειτουργικότητα που σχετίζεται με την κινητικότητα
Όταν συνυπολογίστηκαν και όσοι διατήρησαν σταθερή λειτουργία, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες εμφάνισαν σταθερή ή βελτιωμένη γνωστική κατάσταση.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η βελτίωση δεν σημαίνει απαραίτητα αύξηση της φυσικής δύναμης με την ηλικία. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να αντικατοπτρίζει καλύτερη λειτουργικότητα, εξοικείωση με τις δοκιμασίες ή αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Γήρανση – Ο ρόλος των αντιλήψεων
Το πιο σημαντικό εύρημα της μελέτης αφορά τη σχέση ανάμεσα στις αντιλήψεις για τη γήρανση και στην εξέλιξη της υγείας.
Οι συμμετέχοντες που είχαν πιο θετικές πεποιθήσεις για τη γήρανση, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν ακόμη και βελτίωση τόσο στη γνωστική όσο και στη λειτουργική τους κατάσταση.
Η σχέση αυτή παρέμεινε ισχυρή ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες, όπως:
- ηλικία
- επίπεδο εκπαίδευσης
- προβλήματα υγείας
- συμπτώματα κατάθλιψης
- προβλήματα ύπνου
Το εύρημα υποδηλώνει ότι οι στάσεις απέναντι στη γήρανση μπορεί να επηρεάζουν την υγεία μέσω ψυχολογικών και συμπεριφορικών μηχανισμών. Άτομα που βλέπουν τη γήρανση πιο θετικά είναι πιθανό να παραμένουν πιο δραστήρια, να φροντίζουν περισσότερο την υγεία τους και να διατηρούν ισχυρότερα κοινωνικά δίκτυα.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Η μελέτη υποστηρίζει ότι η γήρανση δεν είναι μόνο βιολογική διαδικασία. Οι κοινωνικές αντιλήψεις και οι προσωπικές στάσεις, φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην πορεία της υγείας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η προώθηση πιο θετικών στάσεων απέναντι στη γήρανση θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας των ηλικιωμένων πληθυσμών.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι πολλές μελέτες εξετάζουν μόνο τον μέσο όρο αλλαγών σε έναν πληθυσμό. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να παραβλέπονται βελτιώσεις που συμβαίνουν σε σημαντικό αριθμό ανθρώπων, καθώς μεγαλώνουν.
