Η βαλεριάνα χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως φυσικό βοήθημα για τον ύπνο και τη χαλάρωση. Τι δείχνουν όμως οι μελέτες για την αποτελεσματικότητά της, ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί και ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες

Το τσάι βαλεριάνας αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά φυτικά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Προέρχεται από τη ρίζα του φυτού Valeriana officinalis και χρησιμοποιείται παραδοσιακά εδώ και αιώνες για τις καταπραϋντικές και χαλαρωτικές του ιδιότητες.

Παρότι πολλοί αναφέρουν ότι τους βοηθά να κοιμηθούν πιο εύκολα, η επιστημονική εικόνα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη. Πράγματι, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι η βαλεριάνα μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου, να μειώσει τον χρόνο που χρειάζεται κάποιος για να αποκοιμηθεί και να αυξήσει τη διάρκεια του βαθύ ύπνου. Ωστόσο, δεν καταλήγουν όλες οι έρευνες στα ίδια συμπεράσματα.

Χαρακτηριστική είναι συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ναι μεν υπάρχουν ενδείξεις οφέλους, αλλά η ποιότητα των διαθέσιμων μελετών δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα.

Λόγω δε των διαφορετικών ευρημάτων, η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου δεν συστήνει κατ’ ουδένα τρόπο τη χρήση της, ως θεραπεία για τη χρόνια αϋπνία.

Να σημειωθεί, ότι αυτό δεν σημαίνει ότι το βότανο δεν είναι χρήσιμο, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, φαίνεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει έμμεσα τον ύπνο και όχι μόνο.

Τσάι βαλεριάνας – Πότε μπορεί να βοηθήσει έμμεσα

Ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει τη βαλεριάνα με ανακούφιση από κάποια ενοχλητικά συμπτώματα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• οι πόνοι της περιόδου
• οι εξάψεις και άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης
• το άγχος
• η ήπια καταθλιπτική διάθεση

Σε γυναίκες με δυσμηνόρροια, μικρές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η βαλεριάνα μπορεί να συμβάλει στη μείωση της έντασης του πόνου. Αντίστοιχα, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να περιορίσει τις εξάψεις στην εμμηνόπαυση, κάτι που ενδέχεται να βελτιώσει τον νυχτερινό ύπνο.

Παράλληλα, ορισμένες έρευνες υποστηρίζουν ότι η βαλεριάνα μπορεί να έχει ήπια αγχολυτική δράση, συμβάλλοντας στη χαλάρωση και στη μείωση του στρες.

Είναι ασφαλής η κατανάλωση τσαγιού βαλεριάνας;

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η βαλεριάνα θεωρείται γενικά ασφαλής για βραχυχρόνια χρήση από τους περισσότερους υγιείς ενήλικες. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ασφάλεια της μακροχρόνιας χρήσης της.

Τσάι βαλεριάνας – Πιθανές παρενέργειες

Παρότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες, ορισμένοι χρήστες μπορεί να εμφανίσουν:

• πονοκέφαλο
• στομαχικές ενοχλήσεις
• ανησυχία
• ευερεθιστότητα
• υπνηλία ή πνευματική νωθρότητα
• έντονα ή ασυνήθιστα όνειρα

Σε άτομα που χρησιμοποιούν βαλεριάνα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και τη διακόπτουν απότομα, έχουν αναφερθεί συμπτώματα όπως αϋπνία, νευρικότητα, ταχυκαρδίες και, πολύ σπάνια, ψευδαισθήσεις.

Επιπλέον, έχουν καταγραφεί μεμονωμένα περιστατικά ηπατικής βλάβης, κυρίως όταν η βαλεριάνα συνδυάστηκε με άλλα φυτικά σκευάσματα. Μέχρι σήμερα δεν είναι γνωστές οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις της στο ήπαρ.

Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν τη βαλεριάνα

Δεν συνιστάται:

• σε άτομα που λαμβάνουν ηρεμιστικά φάρμακα, βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή ή ορισμένα αντιισταμινικά
• σε συνδυασμό με αλκοόλ
• κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό
• πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση, καθώς μπορεί να αλληλεπιδράσει με την αναισθησία

Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει τον ύπνο

Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα φυτικά βοηθήματα δεν υποκαθιστούν τις βασικές αρχές της καλής υγιεινής του ύπνου.

Για καλύτερο και πιο ποιοτικό ύπνο συνιστούν:

• σταθερό ωράριο ύπνου και αφύπνισης
• περιορισμό της χρήσης κινητού και ηλεκτρονικών συσκευών πριν τον ύπνο
• ήσυχο, σκοτεινό και δροσερό υπνοδωμάτιο
• καθημερινή σωματική δραστηριότητα
• έκθεση στο φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας
• αποφυγή καφεΐνης, νικοτίνης και αλκοόλ τις βραδινές ώρες
• τεχνικές χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός και οι ασκήσεις αναπνοής

Τι να θυμάστε

Το τσάι βαλεριάνας παραμένει ένα από τα πιο δημοφιλή φυσικά βοηθήματα για τον ύπνο. Παρότι ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να προσφέρει οφέλη, τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρά ώστε να θεωρηθεί αποδεδειγμένη θεραπεία για την αϋπνία. Εάν τα προβλήματα ύπνου επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας, ώστε να διερευνηθεί η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.