Ο διαβήτης, ακόμη κι αν προϋπάρχει από μία εγκυμοσύνη, δεν χρειάζεται να δημιουργεί αναστολές στην επιθυμία για την απόκτηση παιδιού. Αυτό που χρειάζονται είναι εκπαίδευση και καλή ρύθμιση. Οσο πιο νωρίς τόσο καλύτερα! Είναι απαραίτητο, βέβαια, να δίνονται από νωρίς οδηγίες για κατάλληλη διατροφή και άσκηση, παράλληλα με εκπαίδευση και υποστήριξη στην αλλαγή τρόπου ζωής. Αλλαγές, που ξεκινούν αρκετά πριν από την κύηση και οδηγούν σε απώλεια βάρους και καλή φυσική κατάσταση, φαίνεται ότι είναι πολύ πιο αποτελεσματικές.
Με σωστό προγραμματισμό η κύηση θα κυλήσει ομαλά
Με εκπαίδευση στην αυτομέτρηση, μπορούμε να πετύχουμε αυστηρό γλυκαιμικό έλεγχο και να αποφύγουμε υπογλυκαιμίες. Παράλληλα, με εντατική συμβουλευτική υποστήριξη κατά την κύηση, πετυχαίνουμε μείωση του κινδύνου για συγγενείς ανωμαλίες, λιγότερη μακροσωμία, λιγότερες υπερτασικές επιπλοκές, λιγότερα προβλήματα και καλύτερα αποτελέσματα στον τοκετό. Φυσικά, ακρογωνιαίος λίθος καλών αποτελεσμάτων είναι ο προγραμματισμός, η εκπαίδευση και η υποστήριξη από κατάλληλη ομάδα θεραπευτών.
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, ο πιο συχνός διαβήτης σε νεαρές γυναίκες
Ο διαβήτης σε σχέση με την κύηση χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:
- Διαβήτης πριν από την κύηση: Συνήθως τύπου 1, αλλά και τύπου 2 σε μεγαλύτερες ηλικίες (>35 ετών, συχνά λανθάνων).
- Διαβήτης κυήσεως (GDM): Διαγιγνώσκεται από την 24η έως την 28η εβδομάδα της κύησης.
Οδηγίες πριν από την προσπάθεια σύλληψης
Υψηλά σάκχαρα στην εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσουν, με πολλούς τρόπους, σε ανεπιθύμητη έκβαση της κύησης. Αυξημένα επίπεδα γλυκόζης μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο έμβρυο. Ενδεικτικά, αναφέρονται:
- 1ο τρίμηνο: εμβρυϊκές δυσπλασίες
- 2ο και 3ο τρίμηνο: κίνδυνος μακροσωμίας και μεταβολικές επιπλοκές
Πριν επιχειρήσουν να μείνουν έγκυες οι γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή 2, θα πρέπει να λάβουν παροχή συμβουλών, που θα περιλαμβάνουν τη βέλτιστη διαχείριση του διαβήτη και της διατροφής, κατά προτίμηση σε συνεργασία με μια διεπιστημονική ομάδα παρακολούθησης της εγκυμοσύνης για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων τόσο της μητέρας όσο και του νεογνού.
6 στοιχεία που θα αποτρέψουν τον κίνδυνο κατά την κύηση
- Τρεις μήνες πριν από τη σύλληψη πρέπει να ακολουθηθούν συγκεκριμένα πρωτόκολλα για να μειωθεί ο κίνδυνος:
- Αυτόματης αποβολής
- Συγγενών ανωμαλιών
- Προεκλαμψίας
- Αξιολόγηση και διαχείριση τυχόν επιπλοκών (π.χ. υπέρταση, θυρεοειδοπάθειες, κ.λπ.).
- Αλλαγή σε ινσουλίνη, αν χορηγούνται παράγοντες από του στόματος (πλην ίσως μετφορμίνης).
- Φολικό οξύ 5 mg/ημέρα, 3 μήνες πριν από τη σύλληψη έως 12 εβδομάδες μετά τη σύλληψη. Η λήψη συμπληρωμάτων θα πρέπει να συνεχιστεί με ένα κατάλληλο πολυβιταμινούχο σκεύασμα που περιέχει 0,4-1,0 mg φολικού οξέος, από 12 εβδομάδες μετά τη σύλληψη έως 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό ή για όσο διάστημα συνεχίζεται ο θηλασμός.
- Διακόψτε δυνητικά επικίνδυνα φάρμακα για το έμβρυο, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε από τις ακόλουθες κατηγορίες:
- Αντιυπερτασικά, ιδίως αναστολείς ΜΕΑ και των ARB πριν από τη σύλληψη ή κατά την ανίχνευση εγκυμοσύνης.
- Υπολιπιδαιμικά, ιδίως στατίνες, αντιελκωτικά κυρίως πραζόλες κ.λπ.
- Η παχυσαρκία σχετίζεται με δυσμενή έκβαση της εγκυμοσύνης. Επίτευξη ενός υγιούς βάρους στη μητέρα πριν από την κύηση είναι απαραίτητη.
Ελεγχος για επιπλοκές πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Χρειάζεται να παρακολουθείται η αρτηριακή πίεση και να πραγματοποιείται έλεγχος για:
- Αμφιβληστροειδοπάθεια: Κρίνεται αναγκαία η οφθαλμολογική αξιολόγηση, καθώς υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εξέλιξης της αμφιβληστροειδοπάθειας, ιδίως στον τύπο 1 κατά την κύηση.
- Νεφροπάθεια: Αξιολόγηση κρεατινίνης + μικροαλβουμίνης ούρων / κρεατινίνης.
- Θυρεοειδοπάθεια: Παρακολούθηση θυρεοειδικής λειτουργίας ανά 3μηνο στην κύηση.
Οι γυναίκες με μικρολευκωματινουρία ή έκδηλη νεφροπάθεια βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση και προεκλαμψία και θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά για αποφυγή αυτών των περιπτώσεων.
Γλυκαιμικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Αποτελεί αναγκαιότητα η βέλτιστη γλυκαιμική ρύθμιση στην εγκυμοσύνη για προϋπάρχοντα σακχαρώδη διαβήτη. Μπορεί να επιτευχθεί με τους ακόλουθους τρόπους:
- Εξατομικευμένη θεραπεία με ινσουλίνη και με στενή παρακολούθηση.
- Ταχεία-γευματική ινσουλίνη: Μπορεί να χρησιμοποιήσει ανάλογα, αντί για κανονική ινσουλίνη.
- Βασική ινσουλίνη: Προτιμάται λόγω κινδύνου υπογλυκαιμιών, ιδίως νυκτερινών, να χρησιμοποιείται για βασική ινσουλίνη.
- Ενθαρρύνουμε τους ασθενείς για αυτομέτρηση πριν και μετά το φαγητό ή συνεχή καταγραφή αν δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι.
Ο στόχος της θεραπείας με ινσουλίνη πριν απ’ την κύηση
Προσοχή: Απαραίτητα πρέπει να έχει επιτευχθεί ευγλυκαιμία τουλάχιστον επί 2-4 μήνες πριν από τη σύλληψη.
Σακχαρώδης διαβήτης και τοκετός
Οι γυναίκες θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά κατά τη διάρκεια του τοκετού. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα της μητέρας θα πρέπει να διατηρούνται ανάμεσα σε 72-126 mg/dl, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος νεογνικής υπογλυκαιμίας. Δεν υπάρχουν αποδείξεις, εκτός απολύτων ενδείξεων, ότι η καισαρική πλεονεκτεί του φυσιολογικού τοκετού στις εγκύους με σακχαρώδη διαβήτη. Οι γυναίκες θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή γλυκόζη κατά τη διάρκεια του τοκετού, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις υψηλές απαιτήσεις ενέργειας του τοκετού.
Μετά τον τοκετό – Θηλασμός
- Προσαρμογή της ινσουλίνης κατά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.
- Ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να θηλάσουν, αφού αυτό μπορεί να μειώσει την παχυσαρκία για τους απογόνους, ειδικά σε περιβάλλον μητρικής παχυσαρκίας.
- Μετφορμίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Δεν υπάρχουν μακροχρόνια δεδομένα για τον θηλασμό, αλλά φαίνεται ασφαλής.
- Ελέγξτε για θυρεοειδίτιδα, μετά τον τοκετό.
