Πρόκειται κυρίως για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ που αφορούν στο έτος 2020 καθώς και για υποθέσεις Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.). του έτους 2021. Για τις υποθέσεις αυτές, ισχύει πενταετής προθεσμία παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για διενέργεια φορολογικού ελέγχου και έκδοση προσωρινής ή οριστικής πράξης προσδιορισμού φόρου και επιβολής προστίμων, η οποία άρχεται από τη λήξη του έτους υποβολής των σχετικών δηλώσεων.

Οι φοροελεγκτικές υπηρεσίες της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) έχουν βάλει στο στόχαστρό τους τις υποθέσεις αυτές, καθώς το χρονικό περιθώριο που έχουν για να ολοκληρώσουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχων είναι, πλέον, μικρότερο από 5 μήνες.

Ειδικότερα, για τις υποθέσεις αυτές, οι αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες οφείλουν μέχρι την 31η-12-2026 να έχουν προλάβει όχι μόνο να εκδώσουν αλλά και να κοινοποιήσουν σε κάθε ελεγχθέντα φορολογούμενο την προσωρινή ή την οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου.

Σημειώνεται, εξάλλου, ότι οι διατάξεις των νόμων 2238/1994 (Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος για τις χρήσεις των ετών προ του 2014), 4172/2013 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος για τις χρήσεις από το 2014 και μετά), 4174/2013 (Κώδικας Φορολογικών Διαδικασιών) και 2859/2000 (Κώδικας ΦΠΑ), όπως ισχύουν αυτή τη στιγμή, προβλέπουν ότι στις 31-12-2026 λήγουν οι προθεσμίες παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για την οριστική επιβολή φόρων και προστίμων όχι μόνο σε υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ του έτους 2020 ή ΕΝ.Φ.Ι.Α. του 2021, αλλά και στις ακόλουθες φορολογικές υποθέσεις:

α) Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος που αφορούν στη χρήση του έτους 2017, για τις οποίες υποβλήθηκαν αρχικές εκπρόθεσμες δηλώσεις εντός του 2023. Για τις υποθέσεις αυτές η αρχική πενταετής προθεσμία παραγραφής, η οποία έληγε κανονικά στις 31-12-2023 (5 χρόνια από τη λήξη του έτους 2018 στο οποίο έπρεπε να είχε υποβληθεί η αρχική εμπρόθεσμη δήλωση) παρατάθηκε για 3 ακόμη χρόνια, μέχρι τις 31-12-2026, επειδή οι αρχικές δηλώσεις υποβλήθηκαν στο τελευταίο έτος (στο πέμπτο έτος) της κανονικής 5ετούς περιόδου παραγραφής.

β) Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος που αφορούν στη χρήση του έτους 2019, για τις οποίες υποβλήθηκαν εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις εντός του 2025. Για τις υποθέσεις αυτές η αρχική πενταετής προθεσμία παραγραφής, η οποία έληγε κανονικά στις 31-12-2025 (5 χρόνια από τη λήξη του έτους 2020 στο οποίο έπρεπε να είχε υποβληθεί η αρχική εμπρόθεσμη δήλωση) παρατάθηκε για 1 ακόμη έτος, μέχρι τις 31-12-2026, επειδή οι τροποποιητικές δηλώσεις υποβλήθηκαν στο τελευταίο έτος (στο πέμπτο έτος) της κανονικής 5ετούς περιόδου παραγραφής.

γ) Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος που αφορούν στη χρήση του έτους 2015, για τις οποίες, μετά τη λήξη της κανονικής πενταετούς περιόδου παραγραφής, δηλαδή μετά την 31η-12-2021, περιήλθαν σε γνώση των αρμοδίων φορολογικών αρχών «νέα» ή «συμπληρωματικά στοιχεία» από την εξέταση των οποίων διαπιστώθηκε ότι η φορολογητέα ύλη ήταν μεγαλύτερη από αυτήν που δηλώθηκε και ότι οι υποβληθείσες δηλώσεις ήταν ανακριβείς.

δ) Υποθέσεις ΦΠΑ που αφορούν στη χρήση του έτους 2015 στις οποίες διενεργήθηκε αρχικός φορολογικός έλεγχος εντός της κανονικής πενταετούς προθεσμίας παραγραφής, δηλαδή μέχρι 31-12-2021, αλλά, μετά την ημερομηνία αυτή, περιήλθαν σε γνώση των αρμοδίων φορολογικών αρχών «νέα» ή «συμπληρωματικά στοιχεία» από την εξέταση των οποίων διαπιστώθηκε ότι η φορολογητέα ύλη ήταν μεγαλύτερη από αυτήν που δηλώθηκε και ότι οι υποβληθείσες δηλώσεις ήταν ανακριβείς.

ε) Υποθέσεις ΕΝ.Φ.Ι.Α. του φορολογικού έτους 2016. Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε υποβληθεί καθόλου δήλωση Ε9 ή στις οποίες περιήλθαν στην ΑΑΔΕ νέα (συμπληρωματικά) στοιχεία μετά την αρχική πενταετή περίοδο παραγραφής. Για τις υποθέσεις αυτές ισχύει δεκαετής περίοδος παραγραφής που άρχεται αμέσως μετά τη λήξη του έτους υποβολής της δήλωσης (από την 1η-1-2017) και λήγει στις 31-12-2026.

στ) Υποθέσεις ΕΝ.Φ.Ι.Α. του έτους 2019 για τις οποίες υποβλήθηκαν εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις Ε9 εντός του 2024, δηλαδή εντός του τελευταίου έτους της κανονικής πενταετούς προθεσμίας παραγραφής, γεγονός που ενεργοποίησε την τριετή παράταση παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για έλεγχο της συγκεκριμένης χρήσης.

ζ) Υποθέσεις ΕΝ.Φ.Ι.Α. του έτους 2020 όπου εντοπίστηκαν νέα στοιχεία κατά το τελευταίο έτος της αρχικής πενταετούς παραγραφής (δηλαδή εντός του 2025), παρατείνοντας το δικαίωμα ελέγχου για έναν επιπλέον χρόνο.

Πέραν των φορολογικών υποθέσεων που παραγράφονται μετά τις 31-12-2026, οι φοροελεγκτικές υπηρεσίες, ακολουθώντας οδηγίες που έλαβαν από τη Διοίκηση της Α.Α.Δ.Ε., θα επικεντρώσουν το έργο τους και στις ακόλουθες περιπτώσεις:

* Υποθέσεις φυσικών και νομικών προσώπων που δεν υπέβαλαν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2020. Η Α.Α.Δ.Ε. θα αποστείλει σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που δεν υπέβαλαν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2020 και για επόμενα έτη «πράξεις εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου», με τις οποίες θα καλεί τους φορολογούμενους αυτούς να πληρώσουν ποσά φόρου εισοδήματος, ειδική εισφοράς αλληλεγγύης, τέλους επιτηδεύματος και φόρου πολυτελούς διαβίωσης υπολογισμένα κατ’ εκτίμηση από τις αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες.

Τα ειδοποιητήρια πληρωμής εκτιμώμενου φόρου θα σταλούν σταδιακά στους συγκεκριμένους φορολογούμενους. Η Α.Α.Δ.Ε. θα εφαρμόσει τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 36 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η οποία προβλέπει ότι: «Αν ο φορολογούμενος δεν υποβάλλει εμπροθέσμως φορολογική δήλωση, ο προσδιορισμός του φόρου δύναται να γίνεται με έκδοση πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου με βάση κάθε στοιχείο που έχει στη διάθεσή της η Φορολογική Διοίκηση (εκτιμώμενος προσδιορισμός φόρου), και αφορά ιδίως στο επίπεδο διαβίωσης του φορολογούμενου, την άσκηση της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητάς του ή ομοειδείς επιχειρηματικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες. Εάν, μετά την έκδοση της πράξης αυτής, ο φορολογούμενος υποβάλει φορολογική δήλωση, η πράξη αυτή παύει να ισχύει αυτοδικαίως».

Οι φορολογούμενοι που θα είναι αποδέκτες των «πράξεων εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου» θα έχουν τις ακόλουθες δύο εναλλακτικές επιλογές:

α) είτε να πληρώσουν εφάπαξ, εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση των «πράξεων εκτιμώμενου προσδιορισμού», τα αναγραφόμενα σ’ αυτές ποσά,

β) είτε να υποβάλουν εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση των πράξεων εκπρόθεσμες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος για το έτος 2020, προκειμένου με βάση τις δηλώσεις αυτές να εκδοθούν κανονικά εκκαθαριστικά (πράξεις διοικητικού προσδιορισμού) φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2020 στα οποία τα ποσά που θα βεβαιωθούν σε βάρος τους θα είναι προσαυξημένα με τα προβλεπόμενα ποσά προστίμων και τόκων εκπρόθεσμης καταβολής.

* Νομικά πρόσωπα που δεν υπέβαλαν δηλώσεις στοιχείων ακινήτων (Ε9) έτους 2021 και απέφυγαν να καταβάλουν τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) νομικών προσώπων του έτους αυτού. Η Α.Α.Δ.Ε. θα αποστείλει και σε εταιρείες και λοιπές νομικές οντότητες που δεν υπέβαλαν δηλώσεις Ε9 για το 2021 «πράξεις εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου», με τις οποίες θα τις καλεί να πληρώσουν ποσά ΕΝ.Φ.Ι.Α. για το 2021 υπολογισμένα κατ’ εκτίμηση από τις αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες. Και στην περίπτωση αυτή θα ισχύσουν οι προθεσμίες και οι διαδικασίες που περιγράψαμε παραπάνω για τον φόρο εισοδήματος.