Μπορεί η αφυδάτωση να επηρεάσει τόσο έντονα την κυκλοφορία του αίματος ώστε να προκαλέσει ζάλη, τάση λιποθυμίας ή ακόμη και κατάρρευση;
Μια τέτοια εικόνα φαίνεται ότι παρουσίασε ο Κωνσταντίνος Καρέτσας, ο 18χρονος Έλληνας ποδοσφαιριστής της Μπορούσια Ντόρτμουντ, στον αγώνα με τη Βιγιαρεάλ (08/09/2026). Στο 22ο λεπτό αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία, κάθισε στο χορτάρι και λίγο αργότερα αποχώρησε με φορείο, πριν μεταφερθεί στο νοσοκομείο για εξετάσεις.
Η πρώτη ενημέρωση της ομάδας έκανε λόγο για πρόβλημα στο κυκλοφορικό σύστημα, χωρίς να προσδιορίζει την αιτία. Σύμφωνα με τις πρώτες ιατρικές εκτιμήσεις που ακολούθησαν, όπως αναφέρει η βελγική ιστοσελίδα “hln.be”, η αφυδάτωση εξετάζεται ως το πιθανότερο αίτιο.
Τι συμβαίνει στην κυκλοφορία του αίματος όταν χάνουμε πολλά υγρά
Αφυδάτωση εμφανίζεται όταν ο οργανισμός χάνει περισσότερα υγρά από όσα αναπληρώνει. Όσο η απώλεια μεγαλώνει, μειώνεται και ο όγκος του αίματος που κυκλοφορεί, επειδή περιορίζεται το πλάσμα, δηλαδή το υγρό τμήμα του αίματος.
Η αλλαγή αυτή αναγκάζει το καρδιαγγειακό σύστημα να δουλέψει πιο έντονα για να διατηρήσει επαρκή κυκλοφορία. Λιγότερο αίμα επιστρέφει στην καρδιά και έτσι με κάθε χτύπο της διοχετεύεται μικρότερη ποσότητα προς το σώμα. Για να αντισταθμίσει αυτή τη μείωση, η καρδιά αυξάνει συνήθως τους παλμούς της.
Επιστημονική ανασκόπηση δείχνει ότι η επιβάρυνση αυτή γίνεται εντονότερη όταν η αφυδάτωση συνδυάζεται με άσκηση και αυξημένη θερμοκρασία.
Στην έντονη σωματική προσπάθεια, άλλωστε, οι απαιτήσεις της κυκλοφορίας του αίματος αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Οι μύες χρειάζονται περισσότερο αίμα για να συνεχίσουν να λειτουργούν, ενώ παράλληλα αυξάνεται η ροή προς το δέρμα ώστε το σώμα να αποβάλει θερμότητα.
Σε ελεγχόμενη μελέτη με αθλητές αντοχής, ο συνδυασμός αφυδάτωσης και αυξημένης θερμοκρασίας του σώματος, συνδέθηκε με μικρότερη ποσότητα αίματος που αντλούσε η καρδιά και με πτώση της αρτηριακής πίεσης.
Πώς μπορεί να προκληθεί ζάλη ή κατάρρευση
Όσο η καρδιά και τα αγγεία καταφέρνουν να αντισταθμίζουν την απώλεια υγρών, η αρτηριακή πίεση και η αιμάτωση των οργάνων διατηρούνται.
Εάν όμως η αφυδάτωση προχωρήσει, η αντιρρόπηση μπορεί να μην επαρκεί. Η πίεση μπορεί να πέσει και για λίγες στιγμές να μειωθεί η ποσότητα αίματος που φτάνει στον εγκέφαλο. Τότε μπορεί να εμφανιστούν αδυναμία, θολούρα, ζάλη, τάση λιποθυμίας ή ακόμη και απώλεια των αισθήσεων. Η σοβαρή αφυδάτωση μπορεί, σε ακραίες περιπτώσεις, να οδηγήσει ακόμη και σε κυκλοφορικό σοκ.
Τα σημάδια που δείχνουν αφυδάτωση
Η αφυδάτωση συνήθως δίνει προειδοποιητικά σημάδια πριν γίνει σοβαρή.
Στα συχνότερα περιλαμβάνονται:
- έντονη δίψα και ξηροστομία,
- λιγότερα και πιο σκουρόχρωμα ούρα,
- πονοκέφαλος,
- κόπωση και αδυναμία,
- μυϊκές κράμπες,
- ζάλη ή αίσθημα ότι κάποιος θα λιποθυμήσει.
Όταν η κατάσταση γίνεται σοβαρότερη μπορεί να εμφανιστούν ταχυκαρδία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, σύγχυση, λιποθυμία και πολύ μειωμένη ή καθόλου παραγωγή ούρων.
Οι αθλητές χρειάζονται διαφορετική ενυδάτωση
Δεν υπάρχει μία ποσότητα νερού που να καλύπτει όλους. Οι Εθνικές Ακαδημίες Επιστημών, Μηχανικής και Ιατρικής των ΗΠΑ έχουν ορίσει ως επαρκή ημερήσια πρόσληψη συνολικού νερού περίπου 3,7 λίτρα για τους άνδρες και 2,7 λίτρα για τις γυναίκες. Οι ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν, όμως, τόσο τα ροφήματα όσο και το νερό που παίρνουμε από τις τροφές και αφορούν υγιείς ανθρώπους σε συνήθεις συνθήκες.
Οι ανάγκες αυξάνονται σημαντικά με την έντονη άσκηση, τη ζέστη και τη μεγάλη εφίδρωση. Για τους αθλητές, η National Athletic Trainers’ Association συνιστά εξατομικευμένη αναπλήρωση υγρών, καθώς ο ρυθμός εφίδρωσης διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στόχος είναι να αποφεύγεται τόσο η μεγάλη έλλειψη υγρών όσο και η υπερβολική κατανάλωση νερού.
Τι να κάνετε για να αποφύγετε την αφυδάτωση
Για να αποφύγετε την αφυδάτωση, ο Dr. Baruch Fertel, αναπληρωτής καθηγητής Επείγουσας Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve, στο Οχάιο, δινει τις εξής συμβουλές
- Να καταγράψετε για μερικές μέρες πόσα υγρά καταναλώνετε και να προσπαθήσετε να τα αυξήσετε.
- Βάλτε στο κινητό προειδοποιήσεις, ώστε να μην ξεχνάτε να πίνετε νερό σε όλη τη διάρκεια της ημέρας
- Να πίνετε 1 ποτήρι νερό πριν από κάθε γεύμα. Με αυτό τον τρόπο θα αυξήσετε σίγουρα κατά 3 ποτήρια ημερησίως τα υγρά που καταναλώνετε και θα τρώτε μικρότερη ποσότητα τροφής
- Προσθέστε γεύση στο νερό σας. Λίγο λεμόνι ή ένα κομματάκι φρέσκο φρούτο, λ.χ., μπορεί να το κάνει πολύ πιο εύγεστο. Να αποφύγετε όμως την ζάχαρη και τα τεχνητά γλυκαντικά.
- Να τρώτε τρόφιμα με υψηλή συγκέντρωση νερού. Φρούτα και λαχανικά είναι η πρώτη σας επιλογή για το καλοκαίρι. Δοκιμάστε μαρούλια, αγγούρια, σέλερι, πεπόνι, καρπούζι κ.λπ.
- Μην ξεχνάτε τους ηλεκτρολύτες. Ο χυμός από πίκλες, ένα αθλητικό ρόφημα ή λίγη κοτόσουπα μπορεί να είναι απαραίτητα σε όσους κάνουν βαριές χειρωνακτικές εργασίες ή προπόνηση στη ζέστη.
«Η αφυδάτωση μπορεί να είναι ήπια έως σοβαρή. Αν διψάτε, πιείτε νερό. Θα δείτε τα συμπτώματα της αφυδάτωσης να υποχωρούν σε 5-10 λεπτά. Αν όχι, συμβουλευθείτε τον γιατρό σας», καταλήγει ο Dr. Fertel.
