Η άνοια είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απώλεια μνήμης, την μειωμένη γνωστική λειτουργία, τις δυσκολίες στην επικοινωνία και άλλες βλάβες που μπορεί να προκληθούν από τη νόσο Αλτσχάιμερ, άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες, εγκεφαλικά επεισόδια, σοβαρές λοιμώξεις, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις ή διάφορες άλλες παθήσεις.

Αν και οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες που διερευνούσαν τα αίτια και τα υποκείμενα της άνοιας επικεντρώνονταν στον εγκέφαλο, ένα αυξανόμενο σύνολο ερευνών υποδηλώνει ότι αυτές οι ψυχικές βλάβες θα μπορούσαν μερικές φορές να συνδέονται με ασθένειες που επηρεάζουν άλλα μέρη του σώματος, οι οποίες αναφέρονται ως περιφερειακές ασθένειες.

«Η μελέτη μας αποκάλυψε ότι η διατήρηση της υγείας των περιφερικών οργάνων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο των παγκόσμιων πολιτικών για την προαγωγή της υγείας του εγκεφάλου και την πρόληψη της άνοιας», γράφουν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Sun Yat-sen.

Οι ερευνητές, στη νέα αυτή μελέτη, συνέδεσαν τον κίνδυνο άνοιας με 16 «περιφερειακές» ασθένειες:

• περιοδοντικές παθήσεις,
• κίρρωση και άλλες χρόνιες ηπατικές παθήσεις,
• απώλεια ακοής,
• απώλεια όρασης,
• σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2,
• χρόνια νεφρική νόσος,
• οστεοαρθρίτιδα,
• εγκεφαλικό επεισόδιο,
• ισχαιμικές καρδιοπάθειες,
• χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ),
• άσθμα,
• κολπική μαρμαρυγή,
• ατοπική δερματίτιδα,
• ρευματοειδής αρθρίτιδα,
• σκλήρυνση κατά πλάκας
• και φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι σε περίπου το ένα τρίτο των περιπτώσεων, ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας συνδέεται με άλλες ασθένειες που δεν επηρεάζουν άμεσα τον εγκέφαλο.

Οι υψηλότεροι παράγοντες κινδύνου για άνοια

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Human Behaviour, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερες από 200 προηγούμενες ερευνητικές μελέτες για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο 26 διαφορετικών ασθενειών.

Διαπίστωσαν ότι 16 από αυτές συσχετίζονταν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, που αντιστοιχεί σε 18,8 εκατομμύρια περιπτώσεις παγκοσμίως.

Από αυτές η ουλίτιδα, η χρόνια ηπατική νόσος, η απώλεια ακοής και όρασης και ο διαβήτης τύπου 2 βρέθηκαν να ενέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο.

Αν και τα ευρήματα δεν καταδεικνύουν ακόμη αιτιώδη σχέση μεταξύ των ασθενειών, ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να προληφθούν με την έγκαιρη αντιμετώπιση άλλων σχετικών ασθενειών.

Ωστόσο, ο απλός εντοπισμός αυτών των παραγόντων κινδύνου δεν επαρκεί.

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης μεταξύ του εγκεφάλου και της περιφερειακής υγείας, η διατήρηση της υγείας των περιφερειακών οργάνων μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του εγκεφάλου.

«Καθώς οι περισσότερες ασθένειες μπορούν να προληφθούν, η αντιμετώπισή τους μπορεί να προσφέρει μια στρατηγική που όχι μόνο ωφελεί άμεσα την υγεία των οργάνων, αλλά υποστηρίζει και την υγεία του εγκεφάλου, συμβάλλοντας έτσι στη συνολική ανθρώπινη ευημερία», σημειώνουν οι ερευνητές.

Τονίζουν ότι η καταβολή μεγαλύτερης προσπάθειας σε στρατηγικές που δίνουν προτεραιότητα στη διαχείριση αυτών των παθήσεων θα μπορούσε να μετριάσει το αυξανόμενο βάρος της άνοιας και να βοηθήσει στην πρόληψη εκατομμυρίων περιστατικών παγκοσμίως.

Ο αριθμός των ατόμων με άνοια παγκοσμίως αναμένεται σχεδόν να τριπλασιαστεί στα 153 εκατομμύρια έως το 2050.

Ταυτόχρονα, η άνοια λαμβάνει πολύ λιγότερη χρηματοδότηση για την έρευνα σε σχέση με άλλες σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος.