Κόπωση: Η εξασφάλιση βέλτιστης ενεργειακής εφεδρείας προϋποθέτει την αγαστή συνεργασία μιας ποικιλίας παραγόντων όπως η σωστή πρόσληψη τροφής, η ομαλή λειτουργία της αναπνοής, η καλή αιματική κυκλοφορία, η σωστή σύνθεση ορμονών, οι καλές νευρωνικές συνδέσεις, η καλή λειτουργία ενζύμων και μιτοχονδρίων.
Η χρόνια κόπωση, όπως αναφέρει η ειδική παθολόγος Αναστασία Μοσχοβάκη, αποτελεί κατάσταση που επιμένει και έχει διάρκεια πάνω από έξι μήνες. Νοσήματα που προκαλούν χρόνια κόπωση είναι η κακή διατροφή, η αυπνία, η υπερκόπωση, η αναιμία, οι ορμονικές διαταραχές, οι χρόνιες φλεγμονές, τα καρκινώματα, οι παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, οι αναπνευστικές παθήσεις, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης ή μυαλγικής εγκεφαλοπάθειας, η χρόνια κόπωση μετά από κορονοιό long covid τα ψυχιατρικά σύνδρομα.
Σε κάθε περίπτωση ο εντοπισμός και η θεραπεία του υποκείμενου αιτίου της κόπωσης στα πλαίσια της είναι σημαντικά για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της χρόνιας κόπωσης. Ανεξαρτήτως αιτίας ωστόσο, βιταμίνες που εμπλέκονται στην ομαλή διάθεση ενέργειας στο ανθρώπινο σώμα δεν πρέπει να λείπουν από το καθημερινό τραπέζι του πάσχοντος.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι βιταμίνες που παρατίθενται:
1. ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ Β
Πρόκειται για σύμπλεγμα οκτώ λιποδιαλυτών βιταμινών που συντελούν στην βέλτιστη λειτουργία βιοχημικών ενζύμων. Είναι σημαντικά για τον ομαλό μεταβολισμό λιπών υδατανθράκων πρωτεϊνών, τη μεταφορά οξυγόνου, την ομαλή σωστή διάθεση ενέργειας στα ανθρώπινα κύτταρα.
Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι:
- Β1 (θειαμίνη)
- Β2 (ριβοφλαβίνη)
- Β3 (νιασίνη)
- Β5 (παντοθενικό οξύ)
- Β6
- Β7 (βιοτίνη)
- Β12
- Φολικό οξύ
Μία ποικίλη διατροφή μεσογειακού τύπου που περιλαμβάνει όσπρια, πουλερικά, λαχανικά, ψάρια, φρούτα, σπόρους και ξηρούς καρπούς είναι σημαντική για να εφοδιάσει το σώμα με τις βιταμίνες Β που χρειάζεται. Οι αυστηρώς φυτοφάγοι συχνά παρουσιάζουν έλλειψη βιταμίνης Β12 ενώ οι άνθρωποι που δεν τρώνε φρούτα και λαχανικά έχουν έλλειψη φυλλικού οξέος με αποτέλεσμα την κόπωση.
2. ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε
Η βιταμίνη Ε είναι μια ομάδα οχτώ λιποδιαλυτών ουσιών οι οποίες περιλαμβάνουν τέσσερις τοκοτριενόλες και τέσσερις τοκοφερόλες με αντιοξειδωτικές ιδιότητες και είναι σημαντική για την όραση, την αναπαραγωγή, την υγεία του αίματος, του εγκεφάλου του ανοσοποιητικού συστήματος και του δέρματoς. Οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το ελαιόλαδο είναι από τις καλύτερες πηγές βιταμίνης Ε.
3. ΒITAMINH D
Η βιταμίνη D ανήκει στις ζωτικές λιποδιαλυτές βιταμίνες και είναι ευρέως γνωστή ως βιταμίνη του ήλιου: Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) B με μήκος κύματος 290-320 νανόμετρα διεισδύει στο ακάλυπτο δέρμα και μετατρέπει την δερματική 7-δεϋδροχοληστερόλη σε προβιταμίνη D , η οποία με τη σειρά της γίνεται βιταμίνη D.
H βιταμίνη D παίζει κρίσιμο ρόλο στην δόμηση υγιούς μυοσκελετικού συστήματος, στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και σε νευρομυϊκές αντιδράσεις.
Συνηθίστε να περπατάτε υπό το φως του ήλιου και χωρίς αντηλιακή προστασία τουλάχιστον επί είκοσι λεπτά ημερησίως μεταξύ 10 π.μ. και 11 μ.μ. εφόσον πάσχετε από κόπωση.
4. ΒΙΤΑΜΙΝΗ C
H βιταμίνη C είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη απαραίτητη για τη βιοσύνθεση του κολλαγόνου, της L-καρνιτίνης και νευροδιαβιβαστών, την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη επίσης για το σωστό μεταβολισμό των πρωτεϊνών, προάγει την απορρόφηση σιδήρου ενώ λειτουργεί ως φυσικό αντιοξειδωτικό. Εσπεριδοειδή, πιπεριές, ακτινίδια, φράουλες, πεπόνι, ντομάτες, λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι είναι πλούσιες πηγές βιταμίνης C.
5. ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α
Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για το σχηματισμό της ροδοψίνης, μιας χρωστικής στον αμφιβληστροειδή και τη σύνθεση γλυκοπρωτεϊνών. Επίσης συντελεί στην ακεραιότητα των επιθηλιακών ιστών και των λυσοσωμάτων. Καλές πηγές βιταμίνης Α είναι τα αυγά, τα λιπαρά ψάρια, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το συκώτι, τα κίτρινα, κόκκινα και πράσινα (φυλλώδη) λαχανικά, όπως σπανάκι, καρότα, γλυκοπατάτες και κόκκινες πιπεριές, τα κίτρινα φρούτα, όπως μάνγκο, παπάγια και βερίκοκα. Ενάμισι καρότο μεσαίου μεγέθους ημερησίως καλύπτει την συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.
