Η απιστία δεν είναι πάντα μια κρυφή ερωτική σχέση. Μπορεί να είναι συναισθηματική, διαδικτυακή ή να ξεκινήσει πολύ πριν υπάρξει σωματική επαφή. Ειδικοί εξηγούν ποια είναι τα πιο συχνά προειδοποιητικά σημάδια, γιατί συμβαίνει και ποιες είναι οι σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.

Η απιστία αποτελεί μία από τις πιο επώδυνες εμπειρίες που μπορεί να βιώσει ένα ζευγάρι. Για τους περισσότερους ανθρώπους σημαίνει παραβίαση της εμπιστοσύνης, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για σεξουαλική ή συναισθηματική σχέση εκτός δεσμού.

Παρότι πολλοί πιστεύουν ότι συμβαίνει μόνο όταν μια σχέση έχει ήδη διαλυθεί, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό δεν ισχύει πάντα. Ακόμη και άνθρωποι που δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη σχέση τους μπορεί να οδηγηθούν στην απιστία, για διαφορετικούς ψυχολογικούς ή κοινωνικούς λόγους.

Τα σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν απιστία

Κανένα μεμονωμένο σημάδι δεν αποδεικνύει ότι ένας σύντροφος είναι άπιστος. Ωστόσο, όταν εμφανίζονται πολλές αλλαγές ταυτόχρονα, οι ειδικοί αναφέρουν ότι αξίζει να προβληματιστεί κανείς.

Τα συχνότερα προειδοποιητικά σημάδια είναι:

• ξαφνική μείωση ή, αντίθετα, ασυνήθιστη αύξηση της σεξουαλικής επιθυμίας,
• νέες σεξουαλικές προτιμήσεις που δεν υπήρχαν στο παρελθόν,
• μεγαλύτερη ενασχόληση με την εμφάνιση,
• αυξημένη μυστικότητα γύρω από το κινητό ή τους προσωπικούς λογαριασμούς,
• συχνότερες επαγγελματικές υποχρεώσεις ή απουσίες από το σπίτι,
• συναισθηματική αποστασιοποίηση,
• ευερεθιστότητα ή ψυχρότητα απέναντι στον σύντροφο,
• έντονο άγχος ή δυσκολίες στον ύπνο.

Από την άλλη πλευρά, και ο άνθρωπος που υποψιάζεται ότι εξαπατάται μπορεί να αρχίσει να εμφανίζει έντονο στρες, αϋπνία, δυσκολία συγκέντρωσης και συνεχή ανησυχία.

Γιατί κάποιος απατά ακόμα και όταν η σχέση φαίνεται ευτυχισμένη

Η δυσαρέσκεια μέσα στη σχέση αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς λόγους απιστίας, δεν είναι όμως ο μοναδικός.

Έρευνες δείχνουν ότι ρόλο μπορεί να παίξουν:

• η χαμηλή αυτοεκτίμηση,
• η ανάγκη επιβεβαίωσης,
• ο εθισμός στο σεξ ή στον ρομαντισμό,
• ορισμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας,
• οι προσωπικές αντιλήψεις για τη μονογαμία,
• αλλά και κοινωνικοί ή πολιτισμικοί παράγοντες που αντιμετωπίζουν πιο χαλαρά την εξωσχεσιακή συμπεριφορά.

Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι οι άνδρες εμφανίζουν συχνότερα σεξουαλική απιστία, ενώ οι γυναίκες είναι πιθανότερο να εμπλακούν σε μια συναισθηματική σχέση εκτός δεσμού. Παράλληλα, άτομα με αυξημένη σεξουαλική επιθυμία ή μεγαλύτερη συναισθηματική ανασφάλεια, φαίνεται να έχουν υψηλότερες πιθανότητες να αναζητήσουν επιβεβαίωση μέσω μιας εξωσυζυγικής σχέσης.

Η απιστία δεν είναι μόνο σεξ

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα των ειδικών είναι ότι η απιστία δεν περιορίζεται στη σωματική επαφή.

Σήμερα αναγνωρίζονται τρεις βασικές μορφές:

• Σεξουαλική απιστία: Περιλαμβάνει οποιαδήποτε σεξουαλική επαφή εκτός της σχέσης, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι συναισθηματικός δεσμός.
• Συναισθηματική απιστία: Σε αυτή την περίπτωση δημιουργείται μια έντονη συναισθηματική σύνδεση με τρίτο πρόσωπο, η οποία συνοδεύεται από φλερτ, ερωτική έλξη, οικειότητα και κυρίως μυστικότητα απέναντι στον σύντροφο.

Διαδικτυακή απιστία

Τα τελευταία χρόνια ολοένα και συχνότερα οι ειδικοί συναντούν σχέσεις που αναπτύσσονται αποκλειστικά μέσω διαδικτύου, με ανταλλαγή μηνυμάτων, φωτογραφιών ή ερωτικών φαντασιώσεων.

Το τι θεωρεί κάθε ζευγάρι απιστία μπορεί να διαφέρει. Για παράδειγμα, κάποιοι θεωρούν ακόμη και την παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού μορφή απιστίας, ενώ άλλοι όχι. Για τον λόγο αυτό οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι κάθε σχέση χρειάζεται εξαρχής σαφή όρια και κοινές προσδοκίες.

Οι συνέπειες μπορεί να θυμίζουν μετατραυματικό στρες

Η αποκάλυψη μιας απιστίας δεν προκαλεί μόνο στενοχώρια.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή ψυχολογική επιβάρυνση, με συμπτώματα όπως:

• έντονο άγχος,
• καταθλιπτική διάθεση,
• αϋπνία,
• επίμονες σκέψεις γύρω από το γεγονός,
• εφιάλτες,
• αναδρομές στη σχέση,
• κοινωνική απόσυρση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις περιγράφεται ακόμη και μια κατάσταση που οι ερευνητές αποκαλούν διαταραχή στρες μετά από απιστία (Post-Infidelity Stress Disorder). Αν και δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική διάγνωση, περιγράφει μια ομάδα συμπτωμάτων που μοιάζουν με εκείνα του μετατραυματικού στρες. Όπως επίμονη αναβίωση των γεγονότων, αποφυγή, υπερδιέγερση και έντονη δυσπιστία.

Η απιστία αποτελεί έναν από τους συχνότερους λόγους για τους οποίους τα ζευγάρια αναζητούν βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας και συγκαταλέγεται στις βασικές αιτίες διαζυγίου.

Μπορεί μια σχέση να σωθεί;

Παρότι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης είναι ιδιαίτερα δύσκολη, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν είναι αδύνατη σε όλες τις περιπτώσεις.

Η θεραπεία ζεύγους από εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας, μπορεί να βοηθήσει τους δύο συντρόφους να κατανοήσουν τι οδήγησε στην κρίση, να βελτιώσουν την επικοινωνία τους και να αποφασίσουν αν επιθυμούν πραγματικά να συνεχίσουν μαζί.

Ο θεραπευτής βοηθά το ζευγάρι να αναγνωρίσει δυσλειτουργικά μοτίβα, όπως η αμυντική στάση, η συνεχής κριτική, η συναισθηματική αποστασιοποίηση ή η αλληλεξάρτηση, και να αναπτύξει νέους τρόπους επικοινωνίας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης.

Οι ειδικοί, πάντως, υπογραμμίζουν ότι η παραμονή σε μια σχέση όπου η προδοσία επαναλαμβάνεται συστηματικά, χωρίς ανάληψη ευθύνης ή ειλικρινή διάθεση αλλαγής, δύσκολα μπορεί να οδηγήσει σε μια υγιή και ασφαλή συναισθηματική σχέση.