Καστοριά: Έναν χάρτη γεμάτο από.. βήματα αρκούδας, βασισμένο σε καταγραφές από κάμερες και drones τα τελευταία 3,5 χρόνια, δημιούργησε ο ζωολόγος και υποψήφιος διδάκτορας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Κομηνός, καταδεικνύοντας την έντονη παρουσία της αρκούδας στο αστικό και ημιαστικό κομμάτι της περιοχής.
Στον χάρτη αποτυπώνονται 836 καταγραφές από την ευρύτερη πεδινή, ημιορεινή, αγροτική, αστική και περιαστική ζώνη, οι οποίες συλλέχθηκαν από τον Φεβρουάριο του 2023 έως τις αρχές Ιουνίου 2026. Τα στοιχεία προέρχονται αποκλειστικά από αυτόματα καταγραφικά (camera trap), drones με θερμική κάμερα, θερμικές κάμερες χειρός (scope) και άμεσες οπτικές παρατηρήσεις και ταξινομούνται, σύμφωνα με τη διεθνή μεθοδολογία, ως δεδομένα κατηγορίας C1 (hard evidence), δηλαδή τεκμηριωμένες αποδείξεις παρουσίας.
«Οι 836 καταγραφές δεν αντιστοιχούν στον αριθμό των ατόμων» ξεκαθαρίζει, μιλώντας στο ΑΠΕ, ο κ. Κομηνός, προσθέτοντας ότι για την έρευνα συνεργάστηκε με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, ο οποίος ζει και δραστηριοποιείται επί σειρά ετών στην Καστοριά. Επιπλέον, η συγκεκριμένη έρευνα δεν χρηματοδοτήθηκε από κάποιο ευρωπαϊκό, εθνικό ή άλλο ερευνητικό πρόγραμμα, αλλά υλοποιήθηκε αποκλειστικά με ιδίους πόρους και συστηματική προσπάθεια πεδίου.
Ειδικότερα τοποθετήθηκαν αυτόματα καταγραφικά σε σχεδόν 500 διαφορετικά σημεία και συγκεντρώθηκαν περισσότερες από 2.500 καταγραφές βιοδηλωτικών ενδείξεων (ίχνη, περιττώματα), καθώς και δεδομένα που αφορούν νεκρές ή τραυματισμένες αρκούδες από τροχαία ατυχήματα, περιστατικά ζημιών στην κτηνοτροφία και σε οπωροφόρα δέντρα, καθώς και άλλες καταγραφές σχετιζόμενες με την παρουσία και τις αλληλεπιδράσεις της αρκούδας με ανθρώπινες δραστηριότητες, από μεγάλο μέρος του πεδινού και ορεινού τμήματος της ευρύτερης περιοχής της Καστοριάς.
Σύμφωνα με τον κ. Κομηνό, οι καταγραφές αποτυπώνουν τη χρήση του χώρου κυρίως από τα ίδια άτομα, αλλά και από μετακινούμενους εποχικούς «επισκέπτες», προσφέροντας μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα από αυτήν που μπορεί να δώσει η απλή καταγραφή μεμονωμένων περιστατικών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην τεκμηρίωση της χρήσης του αστικού και περιαστικού χώρου, καθώς η κατανόηση των προτύπων παρουσίας της αρκούδας σε ανθρωπογενή τοπία, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αξιολόγηση του κινδύνου αλληλεπιδράσεων, τον σχεδιασμό μέτρων πρόληψης και τη διαμόρφωση αποτελεσματικών στρατηγικών διαχείρισης.
«Για παράδειγμα, όπως φαίνεται στον χάρτη, υπάρχει συχνή παρουσία αρκούδας στα χωριά Πολυκάρπη και Μαυροχώρι. Πρόκειται για μία αρσενική αρκούδα που ερχόταν πέρσι, σχεδόν κάθε βράδυ, για να φάει από τις κερασιές και τα καλαμπόκια» λέει ο κ. Κομηνός. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προτείνει τη συγκρότηση μιας ομάδας πρόληψης η οποία θα περιπολεί προκειμένου να εντοπίζει και να διώχνει τα ζώα πριν μπουν στο αστικό κομμάτι.
«Το πρόβλημα είναι όταν έχει μπει πια το ζώο μέσα σε κατοικημένο ιστό, γι’ αυτό θα πρέπει να υπάρχει μια ομάδα που θα ασχολείται όλο το 24ωρο, θα βλέπει την κατάσταση σε πραγματικό χρόνο και θα δρα προληπτικά» καταλήγει.
Όσον αφορά την εκτίμηση του πληθυσμού της καφέ αρκούδας, τονίζει ότι αποτελεί μια ιδιαίτερα σύνθετη και δαπανηρή επιστημονική διαδικασία, η οποία απαιτεί πολυετή έρευνα και εξειδικευμένες μεθόδους. Ακόμη και τότε, όμως, η ακριβής αποτύπωση του πληθυσμού σε μια περιοχή όπως η Καστοριά παραμένει δύσκολη, λόγω των συνεχών μετακινήσεων ατόμων από και προς τους γειτονικούς ορεινούς πληθυσμούς, της θνησιμότητας, της ανθρώπινης πίεσης και άλλων οικολογικών παραγόντων.
