Προς νέες αυξήσεις στα βασικά επιτόκια προσανατολίζεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εκτιμά η αγορά και το αποτέλεσμα θα είναι άμεσες και έμμεσες αυξήσεις στο κόστος εξυπηρέτησης δανεισμού για όλους όσους έχουν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Το σενάριο είναι γνωστό. Γεωπολιτική αναταραχή φέρνει άνοδο τιμών στα καύσιμα, που με τη σειρά τους, ως πολλαπλασιαστής της ακρίβειας, οδηγούν σε άνοδο του πληθωρισμού. Το πρώτο εργαλείο των κεντρικών τραπεζών για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό είναι η αύξηση των επιτοκίων. Η λογική είναι ότι με το να κάνουν το χρήμα ακριβότερο δημιουργούν μία αντίρροπη πίεση στην άνοδο των τιμών με στόχο να τις συγκρατήσουν. Μπορεί στη θεωρία της νομισματικής πολιτικής αυτό να είναι μία λύση, όμως στην πράξη θα φέρει σειρά επιβαρύνσεων στους δανειολήπτες.

Ηδη η σκιά του πολέμου έχει φέρει επιβάρυνση από την άνοδο του Euribor. Οσοι έχουν δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο, αυτό συνδέεται με κάποιο Euribor (1 μηνός, 3 μηνών κ.λπ.). Το Euribor συν το περιθώριο της τράπεζας βγάζουν το επιτόκιο που πληρώνει ο δανειολήπτης. Παράδειγμα, ένα δημοφιλές στεγαστικό από συστημική τράπεζα συνδέεται με Euribor 3 μηνών συν spread από 1,35%. Στις 24 Μαρτίου, το Euribor 3 μηνών ήταν 2,178% συν το περιθώριο της τράπεζας στο 1,35%, άρα το επιτόκιο του δανείου ήταν στα 3,528%. Στις 2 Μαρτίου το Euribor 3 μηνών ήταν στο 2,026% και το επιτόκιο που πλήρωνε ο ίδιος δανειολήπτης ήταν 3,376%. Αυτή η διαφορά επιτοκίου του 0,152%  μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά δεν είναι. Σε ένα ενεργό στεγαστικό δάνειο με υπόλοιπο 150.000 ευρώ και αποπληρωμή σε 25 έτη, στην αρχή του μήνα η δόση θα ήταν 741,32 ευρώ, ενώ μετά έγινε 753,35 ευρώ. Αυτό σημαίνει επιπλέον κόστος 12,03 ευρώ κάθε μήνα ή 144,36 ευρώ το χρόνο. Και αυτή η επιδείνωση, χωρίς η ΕΚΤ να έχει αυξήσει τα επιτόκιά της, κάτι που η πλειονότητα των αναλυτών εκτιμά ότι θα γίνει το αργότερο μέχρι τον Ιούνιο.

«Είμαστε έτοιμοι, εάν κριθεί σκόπιμο, να κάνουμε αλλαγές στην πολιτική μας σε οποιαδήποτε συνεδρίαση», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, την Τετάρτη, μιλώντας σε συνέδριο στο Πανεπιστήμιο Goethe της Φρανκφούρτης. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αναμένονται έως και τρεις αυξήσεις επιτοκίων έως το τέλος του έτους, αν δεν υπάρξει επιδείνωση στη Μέση Ανατολή. Το σήμα των αγορών είναι πως προεξοφλούν περισσότερες από δύο αυξήσεις κατά 0,25% στο βασικό επιτόκιο που τώρα είναι στο 2%. Προφανώς η κατάσταση είναι δυναμική, όμως οι ειδικοί εκτιμούν πως, ακόμα και αν ο πόλεμος τελειώσει αύριο στο Ιράν, οι επιπτώσεις του θα επιμείνουν για μήνες. Στη Φρανκφούρτη κανείς δεν δεσμεύεται για το πόσο θα αυξηθούν τα επιτόκια και υπάρχουν σενάρια και για περισσότερες από δύο αυξήσεις.

Οι επιβαρύνσεις για δάνεια 100.000€ και 150.000€

Αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια και από τον επόμενο μήνα έρθουν αυξήσεις, η επιβάρυνση για τους δανειολήπτες θα είναι σημαντική. Για κάθε 0,25% σε δάνειο 100.000 ευρώ θα είναι 13,31 ευρώ το μήνα ή 159,72 ευρώ το έτος. Αύξηση 0,5% σημαίνει επιβάρυνση 26,78 ευρώ το μήνα και 321,36 ευρώ το έτος, ενώ, αν τελικά η άνοδος των επιτοκίων φτάσει στο 0,75% που έχει εκτιμηθεί, τότε ο δανειολήπτης του παραδείγματος θα πληρώσει 40,4 ευρώ παραπάνω στη μηνιαία δόση του ή συνολικά 484,8 ευρώ στο έτος. Στη μεγάλη εικόνα, των συνολικών τόκων που πληρώνει ο δανειολήπτης, με τα σημερινά δεδομένα θα είχε να επιστρέψει στην τράπεζα 46.448,98 ευρώ. Στην περίπτωση που τα επιτόκια αυξηθούν κατά 0,25% το ποσό αυξάνεται σε 49.642,36 ευρώ, ενώ στις 50 μονάδες βάσης (0,5%) το ποσό ανεβαίνει στις 52.874,21 ευρώ.

Οσο μεγαλύτερο το ποσό του υπολοίπου σε ένα δάνειο και όσο μεγαλύτερος ο χρόνος αποπληρωμής, τόσο μεγαλύτερη και η επιβάρυνση από μία άνοδο των επιτοκίων. Για κάποιον που έχει στεγαστικό με υπόλοιπο 150.000 ευρώ, αποπληρωμή σε 25 έτη και σήμερα πληρώνει 798,4 ευρώ το μήνα, για κάθε 0,25% ανόδου, θα επιβαρύνεται με περίπου 21 ευρώ το μήνα ή 251 ευρώ το έτος. Σε άνοδο επιτοκίου κατά 0,5% η επιβάρυνση θα είναι 42,17 ευρώ το μήνα και 506,04 ευρώ το έτος, ενώ για 0,75% θα είναι 63,69 ευρώ το μήνα και 764,28 ευρώ το έτος. Αν τώρα το σύνολο των τόκων του ήταν 89.518,84 ευρώ, το ποσό θα μπορούσε να γίνει 95.802,34 ευρώ για άνοδο 0,25%, στα 102.172,37 ευρώ για άνοδο 0,5% και στα 108.627,74 ευρώ για άνοδο 0,75%.

Τα επιτόκια της ΕΚΤ

Με τη σύγκρουση στο Ιράν να έχει ισχυρά στοιχεία αβεβαιότητας και κανείς να μην μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια το τί θα γίνει τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες, όλα μπορεί να αλλάξουν. Προς το παρόν, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι αγορές αναμένουν πως η ΕΚΤ είναι πολύ πιθανό να προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων, 0,25% η καθεμία, μέχρι το τέλος του έτους, αν δεν επιδεινωθεί περαιτέρω ο πληθωρισμός. Πιθανότερη μία πρώτη αύξηση 0,25% τον Απρίλιο ή τον Ιούνιο και μία ακόμη τον Σεπτέμβριο. Σημαντικός παράγοντας είναι και το τι θα επιλέξει να κάνει η FED στις ΗΠΑ. Πάντως, και άλλες κεντρικές τράπεζες διατηρούν στάση αναμονής και δεν βιάζονται να προχωρήσουν σε παρεμβάσεις μέχρι να φανούν οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η Τράπεζα της Αγγλίας και η Τράπεζα της Ιαπωνίας διατήρησαν αμετάβλητα τα επιτόκια, όπως και η FED.