Δεκατέσσερις σημαντικές διευκρινίσεις για το νέο απλούστερο καθεστώς χορήγησης δασμοφορολογικών απαλλαγών λόγω μετοικεσίας, το οποίο προβλέπει ο αναμορφωμένος Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας παρέχει η ΑΑΔΕ, με στόχο την ομοιόμορφη αντιμετώπιση των αιτημάτων και την περαιτέρω διευκόλυνση των πολιτών που μεταφέρουν τη συνήθη κατοικία τους στην Ελλάδα.
Με νέα εγκύκλιο του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), Γιώργου Πιτσιλή, παρέχονται αναλυτικές κατευθύνσεις και ενδεικτικά παραδείγματα προς τις τελωνειακές αρχές και ρυθμίζονται καίρια ζητήματα που απασχολούσαν διαχρονικά τους ενδιαφερόμενους για την εφαρμογή του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα (του άρθρου 157 του νόμου 5222/2025).
Ειδικότερα, με τη νέα εγκύκλιο διευκρινίζονται τα εξής:
- Δασμοφορολογική απαλλαγή λόγω μετοικεσίας χορηγείται πλέον σε κάθε φυσικό πρόσωπο, σε αντίθεση με την προγενέστερη διάταξη που προέβλεπε χορήγηση απαλλαγών ανά οικογένεια.
Ειδικότερα, σε κάθε φυσικό πρόσωπο που είχε τη συνήθη κατοικία του εκτός Ελλάδος τουλάχιστον τους τελευταίους 24 μήνες, πριν από την μεταφορά της στην Ελλάδα, χορηγείται πλήρης απαλλαγή από δασμό, τέλος ταξινόμησης, φόρο προστιθέμενης αξίας και λοιπούς φόρους για τα προσωπικά είδη που εισάγονται από τρίτη χώρα ή παραλαμβάνονται από άλλο κράτος μέλος της ΕΕ.2. Για τη χορήγηση της απαλλαγής εκδίδεται πιστοποιητικό μετοικεσίας στο όνομα του αιτούντος την απαλλαγή.3. Τα κριτήρια καθορισμού της έννοιας της «συνήθους κατοικίας» αφορούν τόσο τους επαγγελματικούς και προσωπικούς δεσμούς ενός ατόμου με συγκεκριμένο τόπο, όσο και τη διάρκεια αυτών των δεσμών και πρέπει να εξετάζονται σωρευτικώς.
Ως συνήθης κατοικία, θεωρείται ο τόπος τον οποίο ο ενδιαφερόμενος έχει καταστήσει μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του.Για τον προσδιορισμό της συνήθους κατοικίας του δικαιούχου της απαλλαγής, με κριτήριο το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλα τα ασκούντα επιρροή πραγματικά στοιχεία, δηλαδή, θα πρέπει ιδίως να λαμβάνεται υπόψιν:
• η φυσική παρουσία του ίδιου και των μελών της οικογένειάς του,
• η ύπαρξη στέγης,
• ο πραγματικός τόπος φοίτησης των τέκνων σε σχολείο,
• ο τόπος άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων,
• ο τόπος των περιουσιακών συμφερόντων,
• ο τόπος των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και τους κοινωνικούς φορείς,
καθ’ όσον τα στοιχεία αυτά εκφράζουν τη βούληση του συγκεκριμένου ατόμου να προσδώσει μονιμότητα στον τόπο, όπου αναπτύσσει τους δεσμούς αυτούς, λόγω της συνέχειας που προκύπτει από μια βιοτική συνήθεια και από την εξέλιξη των κοινωνικών και επαγγελματικών σχέσεων.4. Επιπλέον, στην περίπτωση κατά την οποία ένα άτομο έχει προσωπικούς και επαγγελματικούς δεσμούς σε δύο κράτη και από τη συνολική εκτίμηση όλων των στοιχείων που ασκούν επιρροή δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του μονίμου κέντρου των συμφερόντων του, πρέπει να δίδεται προτεραιότητα (για τον προσδιορισμό αυτού του κέντρου) στους προσωπικούς δεσμούς. 5. Επισημαίνεται ότι στους προσωπικούς δεσμούς ενός ατόμου, περιλαμβάνονται οι οικογενειακοί δεσμοί αυτού (σύζυγος/παιδιά), καθώς και οι κοινωνικοί και διοικητικοί δεσμοί που το άτομο τηρεί με έναν τόπο (π.χ. δεσμοί κοινωνικής ασφάλειας και πρόνοιας, φορολογικοί δεσμοί, δεσμοί με δημόσιες αρχές κλπ), οι οποίοι προσδίδουν ουσιαστική σύνδεση με τον τόπο αυτό.6. Ειδικότερα, ως προς τους επαγγελματικούς δεσμούς, διευκρινίζεται ότι η διατήρηση μιας μορφής επαγγελματικής σχέσης σε μία χώρα (π.χ. τηλεργασία, ψηφιακοί νομάδες), η οποία δεν συνεπάγεται καθημερινή φυσική παρουσία στη χώρα αυτή, δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι το φυσικό πρόσωπο διατηρεί τη συνήθη κατοικία του στην χώρα αυτή.7. Στην περίπτωση που εργαζόμενος του ιδιωτικού ή δημοσίου τομέα (πχ δικαστικός υπάλληλος, μέλος του προσωπικού των ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού σώματος κλπ) αναχώρησε για να εργαστεί στο εξωτερικό με συγκεκριμένη αποστολή ή απόσπαση για πάνω από δύο (2) συνεχή έτη, θεωρείται ότι έχει στο εξωτερικό τη συνήθη κατοικία του, υπό την προϋπόθεση ότι διαμένει επί εκατόν ογδόντα πέντε (185) ημέρες τουλάχιστον ανά έτος εκτός Ελλάδας, λόγω προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών σύμφωνα με την περ. ε) του άρθρου 135 του ΕΤΚ και με τη λήξη της αποστολής ή της απόσπασής του επιστρέφει στην Ελλάδα για οριστική εγκατάσταση.8. Για την ευχερέστερη κατανόηση της συνήθους κατοικίας ως μονίμου κέντρου των συμφερόντων του ατόμου, παρατίθενται ενδεικτικά τα κάτωθι παραδείγματα:α) Πρόσωπο, το οποίο τα τελευταία δύο έτη έχει άδεια άνευ αποδοχών από την Υπηρεσία του ή απόσπαση και έχει αναχωρήσει για εργασία στο εξωτερικό, μεταφέροντας εκεί και τους προσωπικούς του δεσμούς θεωρείται ότι έχει τη συνήθη κατοικία του στο εξωτερικό, παρά το γεγονός ότι για το διάστημα παραμονής του εκεί διατηρεί και διοικητικούς δεσμούς με την Ελλάδα, οι οποίοι ωστόσο δεν είναι τόσο ισχυροί, όσο οι δεσμοί του με τον τόπο εργασίας του στο εξωτερικό, στον οποίο απαιτείται να έχει φυσική παρουσία, ήτοι το κέντρο βάρους των επαγγελματικών του δεσμών κι ως εκ τούτου το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του είναι στο εξωτερικό.β) Πρόσωπο το οποίο τελεί σε γάμο ή σε σύμφωνο συμβίωσης χωρίς τέκνα και έχει αναχωρήσει τα τελευταία δύο έτη για εργασία στο εξωτερικό χωρίς τον/την σύζυγο ή το έτερο μέρος του συμφώνου συμβίωσης, κατά την επιστροφή του στην Ελλάδα δεν δικαιούται δασμοφορολογικών απαλλαγών λόγω μετοικεσίας, καθότι δεν προκύπτει πρόθεσή του να καταστήσει την χώρα του εξωτερικού μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του. Ωστόσο, σε περίπτωση που το ίδιο πρόσωπο έχει και ανήλικο/α τέκνο/α το/α οποίο/α μεταφέρει στο εξωτερικό και το/α οποίο/α φοιτεί/ούν σε σχολεία εκεί, ακόμη και εάν ο/η σύζυγος ή το έτερο μέρος του συμφώνου συμβίωσης παραμείνει στην Ελλάδα, τεκμαίρεται ότι έχει το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του στο εξωτερικό.γ) Εργαζόμενος σε εταιρεία με έδρα την Ελλάδα, ο οποίος αποσπάται σε υποκατάστημα της εταιρείας και εργάζεται στο εξωτερικό για δύο έτη, μεταφέροντας εκεί και τους προσωπικούς του δεσμούς, τεκμαίρεται ότι έχει το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του στο εξωτερικό, παρά το γεγονός ότι για το διάστημα παραμονής του στο εξωτερικό μπορεί να διατηρεί τυπικούς διοικητικούς δεσμούς με την Ελλάδα.δ) Πρόσωπο που ζει και εργάζεται στο εξωτερικό και μαζί του ζουν τα τέκνα του, κατόπιν σύναψης γάμου ή συμφώνου συμβίωσης με άλλο πρόσωπο, το οποίο, όμως κατοικεί στην Ελλάδα και δεν έχει μετοικίσει ποτέ στο άλλο κράτος, τεκμαίρεται ότι έχει το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του στο εξωτερικό, παρά το γεγονός ότι ο/η σύζυγός του/μέρος συμφώνου συμβίωσης κατοικεί στην Ελλάδα.ε) Πρόσωπο που ζει με τον/την σύζυγο/μέρος συμφώνου συμβίωσης του ή/και τα τέκνα του και εργάζεται στο εξωτερικό και επιστρέφει χωρίς τον /την σύζυγο/μέρος συμφώνου συμβίωσής του στην Ελλάδα για οριστική εγκατάσταση, εφόσον είχε το μόνιμο κέντρο συμφερόντων του στο εξωτερικό εμπίπτει στις διατάξεις της μετοικεσίας χωρίς να κωλύεται μόνο εκ του λόγου ότι ο/η σύζυγος/μέρος συμφώνου συμβίωσης παραμένει στο άλλο κράτος και δεν επιστρέφει στην Ελλάδα.στ) Πρόσωπο με συνήθη κατοικία στην Ελλάδα που αναχωρεί για σπουδές στο εξωτερικό και παραμένει για πρακτική εξάσκηση και απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου, ειδικότητας ή οποιουδήποτε άλλου τίτλου σπουδών και εν συνεχεία επιστρέφει για οριστική εγκατάσταση στην Ελλάδα, θεωρείται ότι δεν έχει το μόνιμο κέντρο συμφερόντων του στο εξωτερικό. Επισημαίνεται, επίσης, ότι σε περίπτωση εργασίας παράλληλα με τις σπουδές/ειδικότητες, αυτή δε λογίζεται ως εργασία για την μεταφορά συνήθους κατοικίας στην Ελλάδα.
Ωστόσο, σε περίπτωση που ο ως άνω φοιτητής, μετά τη λήξη των σπουδών του, παραμένει και εργάζεται αποδεδειγμένα στο εξωτερικό για πάνω από δύο (2) συνεχή χρόνια, ο προσδιορισμός του μόνιμου κέντρου συμφερόντων του θα πραγματοποιηθεί με βάση τα παραπάνω κριτήρια.ζ) Εργαζόμενος του ιδιωτικού ή του δημόσιου τομέα, ο οποίος είτε αναχώρησε από την Ελλάδα για το εξωτερικό μετά τη συνταξιοδότησή του στην Ελλάδα, είτε αποσπάστηκε στο εξωτερικό για εργασία, μετά τη λήξη της οποίας συνταξιοδοτείται από την Ελλάδα και επιστρέφει στην Ελλάδα για μόνιμη εγκατάσταση, υπό την προϋπόθεση ότι είχε καταστήσει το εξωτερικό μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του, δικαιούται την απαλλαγή του άρθρου 157του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.9. Σε περίπτωση που άτομο έχει αποκτήσει στο εξωτερικό επαγγελματικούς δεσμούς σε δύο ή παραπάνω τόπους την τελευταία διετία ή προσωπικούς και επαγγελματικούς δεσμούς σε δύο ή παραπάνω τόπους την τελευταία διετία, αρμόδια αρχή έκδοσης του πιστοποιητικού είναι η αρχή του τόπου τελευταίας συνήθους κατοικίας του, όπως αυτή εκάστοτε προσδιορίζεται, βάσει των ανωτέρω αναφερομένων.
Στην περίπτωση αυτή, η αρμόδια προξενική Αρχή εξετάζει τις προϋποθέσεις της συνήθους κατοικίας στο εξωτερικό για την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας, αφού ληφθούν υπόψη και τα δικαιολογητικά έγγραφα που χορηγούνται από τις λοιπές αρμόδιες ελληνικές προξενικές αρχές και αποδεικνύουν τους προσωπικούς ή επαγγελματικούς δεσμούς του δικαιούχου συνολικά στις χώρες του εξωτερικού.10. Στην περίπτωση που οι επαγγελματικοί δεσμοί ενός ατόμου βρίσκονται σε τόπο άλλο, από τον τόπο των προσωπικών του δεσμών, εκτός Ελλάδος, αρμόδια Προξενική Αρχή για την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας είναι εκείνη της αλλοδαπής χώρας όπου το ενδιαφερόμενο πρόσωπο διατηρεί τους προσωπικούς του δεσμούς.11. Προϋπόθεση για την χορήγηση απαλλαγής ως προς τα μέσα μεταφοράς αποτελεί η χρήση τους από το δικαιούχο πρόσωπο για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών πριν τη μεταφορά της συνήθους κατοικίας του στην Ελλάδα, χωρίς να απαιτείται κυριότητα του δικαιούχου προσώπου επί του μέσου μεταφοράς, παρά μόνο απόδειξη της χρήσης αυτού. Ωστόσο, κατά την υποβολή της αίτησης μεταφοράς της συνήθους κατοικίας το μέσο μεταφοράς θα πρέπει να έχει περιέλθει στην πλήρη και αποκλειστική κυριότητα (ποσοστό 100%) του δικαιούχου προσώπου.
Έτσι, σε περίπτωση κατοχής και χρήσης ΙΧΕ αυτοκινήτου μέσω σύμβασης χρονομίσθωσης (Leasing) στον τόπο της προηγούμενης κατοικίας του προσώπου επί 6 μήνες τουλάχιστον πριν από τη μεταφορά της συνήθους κατοικίας του στην Ελλάδα, το δικαιούχο πρόσωπο μπορεί να τύχει απαλλαγής, με την προϋπόθεση ότι θα έχει εξαγοράσει το όχημα πριν την υποβολή της αίτησης μεταφοράς.12. Από την χρονική στιγμή άφιξης προσώπου που έχει λάβει πιστοποιητικό μετοικεσίας στην Ελλάδα, και μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας για τον ατελή τελωνισμό του μέσου μεταφοράς του, εφαρμογή έχουν οι διατάξεις περί προσωρινής εισαγωγής.13. Επιπλέον, τα μεταφορικά μέσα προσώπου που βρίσκεται στην Ελλάδα και εκφράζει τη βούλησή του να μεταφέρει τη συνήθη κατοικία του στην Ελλάδα εντός 24 μηνών ή εφόσον πρόκειται για πρόσωπο που συνταξιοδοτείται εντός 36 μηνών από την ημερομηνία άφιξής του στην Ελλάδα, πρέπει να έχουν χρησιμοποιηθεί για τουλάχιστον 6 μήνες πριν από την ημερομηνία άφιξής τους στην Ελλάδα.
Σε περίπτωση που τα πρόσωπα αυτά χρησιμοποιούν στην Ελλάδα το ΙΧΕ αυτοκίνητό τους με ξένες πινακίδες, στο πλαίσιο του καθεστώτος προσωρινής εισαγωγής, και στη συνέχεια μεταφέρουν τη συνήθη κατοικία τους, θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι χρησιμοποιούσαν το όχημα στον τόπο της προηγούμενης κατοικίας τους, για τουλάχιστον έξι (6) μήνες πριν την άφιξή τους στην Ελλάδα.14. Περαιτέρω, ως προς τα ΙΧ επιβατικά οχήματα, μοτοσικλέτες και μοτοποδήλατα διευκρινίζονται τα εξής:α) Για παλαιά ρυπογόνα μεταχειρισμένα οχήματα, προβλέπεται η καταβολή περιβαλλοντικού τέλους, υπό την προϋπόθεση ότι υφίσταται υποχρέωση καταβολής τέλους ταξινόμησης. Για την πλήρη ή μερική απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής του περιβαλλοντικού τέλους ισχύουν αναλογικά όσα προβλέπονται για τα τέλη ταξινόμησης. Επισημαίνεται ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στο πιστοποιητικό μετοικεσίας ΙΧ επιβατικά αυτοκίνητα τεχνολογίας Euro 3, 2 και 1, καθώς και εκείνα που δεν υπάγονται σε προδιαγραφές ευρωπαϊκού προτύπου εκπομπών ρύπων συμβατικής τεχνολογίας και για τα οποία δεν αποδεικνύονται οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα (Εuro 0), δεδομένου ότι δεν δύνανται να ταξινομούνται στην Ελλάδα.β) Επιπλέον, ΙΧ επιβατικά οχήματα με προηγούμενη ταξινόμηση σε χώρα μη μέλος της Ε.Ε., που παραλαμβάνονται από μετοικούντες, δύνανται να ταξινομηθούν μόνο εφόσον είναι σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Οδηγίας ή του Κανονισμού που αφορά στις εκπομπές ρύπων που ίσχυε στην Ε.Ε. κατά τον χρόνο της ταξινόμησης αυτών, ως καινούργια.γ) Περαιτέρω, για τα οχήματα που οι εκπομπές των καυσαερίων τους συμμορφώνονται με τον κώδικα κανονισμών της Καλιφόρνιας, ισχύουν οι αριθμ. Ο ΔΔΘΕΚΑ Γ 1085779 ΕΞ 2021/28-09-2021 και Ο.3026/28.3.2023 οδηγίες του Γενικού Διευθυντή Τελωνείων & Ε.Φ.Κ. με τις οποίες κοινοποιήθηκαν οι αριθμ. 190362/2021 (ΑΔΑ: ΨΙΒΑ465ΧΘΞ-ΛΔΟ) και 64683/2023 (ΑΔΑ: 9ΟΙ54656ΧΘΞ-ΗΘΟ) εγκύκλιες διαταγές του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, αντίστοιχα.δ) Τέλος, όσον αφορά στην ταξινόμηση μεταχειρισμένων μοτοποδηλάτων και μοτοσικλετών, με προηγούμενη άδεια κυκλοφορίας χώρας ΕΕ ή του ΕΟΧ ή τρίτης χώρας (εκτός ΕΕ ή του ΕΟΧ), η ταξινόμηση γίνεται από τις Περιφερειακές Υπηρεσίες Μεταφορών, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κεφαλαίου ΙΣΤ της αρ. ΣΤ/29900/10-12-1977 απόφασης (Β’ 1318) του Υπουργού Συγκοινωνιών.
Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στο Κέντρο Εξυπηρέτησης Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521:
Ψηφιακά: Μέσω της πλατφόρμας my1521(24/7), επιλέγοντας: Θέματα Τελωνείων > Ιδιώτες > Μετοικούντες.
Τηλεφωνικά: Στο 1521, χωρίς χρέωση, Δευτέρα έως Παρασκευή, 7:00 – 20:00.
