Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών διεθνώς, καθώς περίπου επτά στα δέκα παιδιά γεννιούνται με καισαρική, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%.

Σύμφωνα με την πρόεδρο του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, υποψήφια διδάκτορα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρο του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, Κωνσταντίνα Νούσια, το 67% των γεννήσεων στην Ελλάδα πραγματοποιείται με καισαρική τομή, ενώ σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία τα στοιχεία του 2023 καταγράφουν ποσοστά που φτάνουν ακόμη και το 84%.

Το Παρατηρητήριο και τα στοιχεία για τη μαιευτική βία

Μιλώντας στο Πρακτορείο FM, η κ. Νούσια ανέφερε ότι το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος αποτελεί το ένατο αντίστοιχο Παρατηρητήριο παγκοσμίως και είναι μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO.

Όπως εξήγησε, δημιουργήθηκε για να:

• καταγράφει περιστατικά μαιευτικής βίας στους χώρους παροχής μαιευτικής φροντίδας,
• συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών,
• αναδεικνύει το φαινόμενο,
• προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία.

Παράλληλα, επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες, υποστήριξε ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αλλεργιών και άσθματος.

Η αναίτια καισαρική ως μορφή μαιευτικής βίας

Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου υποστήριξε ότι η αναίτια καισαρική τομή αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφονται, επισημαίνοντας ότι όταν δεν υπάρχει ιατρική ένδειξη συνδέεται με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης της μητέρας.

Όπως ανέφερε, η μαιευτική βία μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική ή σωματική και να εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές όπως:

• ιατρικές πράξεις χωρίς ενημερωμένη συναίνεση,
• ελλιπή ενημέρωση της εγκύου,
• επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη,
• τον χειρισμό Christeller, δηλαδή την έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου.

Η ίδια επισήμανε ότι οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν έλεγχο της διαστολής του τραχήλου περίπου κάθε τέσσερις ώρες στον φυσιολογικό τοκετό, ενώ, όπως είπε, στην Ελλάδα οι εξετάσεις πραγματοποιούνται συχνά πολύ πυκνότερα. Παράλληλα, σημείωσε ότι ο χειρισμός Christeller έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες, καθώς θεωρείται επικίνδυνος τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

Η προσωπική εμπειρία

Η κ. Νούσια αποκάλυψε ότι έχει βιώσει όλες τις μορφές μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν επιθυμεί να αναδειχθεί η προσωπική της ιστορία, αλλά το ίδιο το φαινόμενο.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας περιέγραψε την πίεση που -όπως υποστήριξε- ασκείται σε ορισμένες επιτόκους προκειμένου να συναινέσουν σε καισαρική τομή, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη.

Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι της είχαν πει πως «θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα», όμως η ίδια, ως μαία, μπορούσε να διαπιστώσει ότι οι καρδιακοί παλμοί του εμβρύου ήταν φυσιολογικοί και παρέμεινε στην αίθουσα τοκετού. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι εάν δεν είχε τις επιστημονικές γνώσεις, πιθανότατα θα είχε οδηγηθεί σε αναίτια καισαρική εξαιτίας αυτής της μορφής ψυχολογικής πίεσης.

Το ιατροκεντρικό μοντέλο και τα οφέλη του φυσιολογικού τοκετού

Αναφερόμενη στις αιτίες των υψηλών ποσοστών καισαρικών, η κ. Νούσια εκτίμησε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να λειτουργεί με έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι μαίες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην παρακολούθηση των φυσιολογικών κυήσεων και τοκετών.

Υποστήριξε ακόμη ότι ο φυσιολογικός τοκετός:

• επιτρέπει ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας,
• ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό,
• συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος.

Παράλληλα, κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται επαρκώς πριν από τον τοκετό, να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού, να ζητούν ενημερωμένη συναίνεση για κάθε ιατρική πράξη και να γνωρίζουν ότι, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ακόμη και μετά από μία καισαρική τομή μπορεί να είναι εφικτός ένας φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη κύηση.

«Η μαιευτική βία επηρεάζει και το δημογραφικό»

Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου στάθηκε ιδιαίτερα και στις μακροπρόθεσμες ψυχολογικές επιπτώσεις μιας τραυματικής εμπειρίας τοκετού.

Όπως ανέφερε, πολλές γυναίκες που έχουν βιώσει μαιευτική βία εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο να ξαναμείνουν έγκυες και να γεννήσουν. Μάλιστα, σημείωσε ότι στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών οι οποίες δηλώνουν πως δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί εξαιτίας όσων βίωσαν στον πρώτο τους τοκετό.

Καταλήγοντας, εκτίμησε ότι η μαιευτική βία δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική και ψυχική υγεία της μητέρας, αλλά μπορεί να έχει και ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες, καθώς, σε μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα, ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού ενδέχεται να λειτουργεί αποτρεπτικά για την απόκτηση περισσότερων παιδιών.