Το νέο νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζεται η περιουσία, καταργώντας την υποχρεωτική συγκυριότητα και επιτρέποντας σε έναν κληρονόμο να αποκτήσει ακίνητα ή επιχειρήσεις αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους.
Το μέτρο εισάγει ευέλικτες κληρονομικές συμβάσεις, μειώνει τις συγκρούσεις μεταξύ κληρονόμων και διευκολύνει την αξιοποίηση της περιουσίας από έναν μόνο δικαιούχο.
Για χρόνια, οι κληρονομιές οδηγούσαν αυτόματα σε συνιδιοκτησία μεταξύ των παιδιών ή άλλων κληρονόμων, με αποτέλεσμα να απαιτείται η συναίνεση όλων για σημαντικές αποφάσεις, όπως η πώληση ή η εκμετάλλευση ενός ακινήτου. Συχνά, αυτή η πρακτική προκαλούσε αδράνεια, μπλοκαρισμένες επιχειρήσεις και έντονες οικογενειακές συγκρούσεις που καταλήγουν σε δικαστικές διαμάχες.
Με τις νέες ρυθμίσεις, η υποχρεωτική συγκυριότητα καταργείται. Πλέον, ένας κληρονόμος μπορεί να αποκτήσει εξ ολοκλήρου ένα ακίνητο ή μια επιχείρηση, ενώ οι υπόλοιποι λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση ή ισοδύναμα περιουσιακά στοιχεία.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη μετατροπή της νόμιμης μοίρας από εμπράγματο δικαίωμα σε χρηματική αξίωση. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι δεν αποκτούν πλέον αυτομάτως ποσοστό στην περιουσία, αλλά έχουν αξίωση για χρηματική αποζημίωση. Η μεταβολή αυτή απλοποιεί τη διαχείριση των κληρονομιών και διασφαλίζει δίκαιη κατανομή της αξίας χωρίς πολυδιάσπαση της ιδιοκτησίας.
Παράδειγμα: Ένα ακίνητο αξίας 300.000 ευρώ που κληρονομείται από τρία παιδιά θα οδηγούσε παλιότερα σε συνιδιοκτησία 1/3 για καθένα. Με το νέο σύστημα, ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει το ακίνητο στο σύνολό του, ενώ τα υπόλοιπα λαμβάνουν από 100.000 ευρώ το καθένα, εξασφαλίζοντας τόσο αξιοποίηση όσο και δίκαιη αποζημίωση.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο εισάγει ευέλικτες κληρονομικές συμβάσεις που επιτρέπουν στους ενδιαφερόμενους να ρυθμίζουν εκ των προτέρων τη διαδοχή της περιουσίας. Ενισχύονται επίσης τα δικαιώματα ζευγαριών και συντρόφων μακροχρόνιας συμβίωσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, προσαρμόζοντας το πλαίσιο στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες.
Οι πολίτες καλούνται να ενημερωθούν έγκαιρα και να προγραμματίσουν τη διαχείριση των περιουσιακών τους στοιχείων. Παλαιές διαθήκες ή οικογενειακά σχέδια διαδοχής μπορεί να χρειάζονται αναθεώρηση για να εναρμονιστούν με τα νέα δεδομένα και να αποφευχθούν μελλοντικές συγκρούσεις. Η αξιοποίηση κληρονομικών συμβάσεων προσφέρει σαφήνεια και ασφάλεια, εξασφαλίζοντας ότι η περιουσία θα μεταβιβαστεί σύμφωνα με τις επιθυμίες του διαθέτη.
Το νομοσχέδιο με τίτλο «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις» βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση από τις 21 Μαρτίου έως τις 20 Απριλίου 2026, δίνοντας τη δυνατότητα στους πολίτες και φορείς να καταθέσουν προτάσεις.
Η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί μια νέα εποχή για το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, περιορίζοντας ενδοοικογενειακές συγκρούσεις, απλοποιώντας διαδικασίες και ενισχύοντας την αποτελεσματική αξιοποίηση της περιουσίας.
