Η Κύπρος αντιμετωπίζει την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας όχι ως τυπική εκ περιτροπής υποχρέωση, αλλά ως «εθνική αποστολή» και κορυφαία προτεραιότητα του κράτους, τόνισε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, σε δείπνο προς τιμήν ευρωπαίων δημοσιογράφων στη Λευκωσία, το βράδυ της Τετάρτης 14 Ιανουαρίου. Περιέγραψε μια μικρή χώρα που επιδιώκει να λειτουργήσει ως «έντιμος μεσολαβητής» εντός της Ένωσης, αξιοποιώντας τη γεωγραφία, τις περιφερειακές σχέσεις της και την ίδια της την εμπειρία κατοχής για να προωθήσει μια πιο αυτόνομη και γεωπολιτικά ώριμη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης παρουσίασε την προεδρία ως προϊόν πολυετούς προετοιμασίας σε ένα κυβερνητικό σχήμα μόλις έντεκα υπουργών, όπου «όλο το υπουργικό συμβούλιο» είναι επιστρατευμένο υπό την υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Υπενθύμισε ότι για τη Λευκωσία, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 αποτελεί «το σημαντικότερο γεγονός από το 1960», θέση που –όπως είπε– συμμερίζεται η συντριπτική πλειονότητα της κυπριακής κοινωνίας. Τεκμηρίωσε τη «διαφορετικότητα» της κυπριακής προεδρίας σε πέντε άξονες: το μικρό μέγεθος που διευκολύνει την υπέρβαση εθνικών ατζέντων, τη μοναδική γεωγραφική εγγύτητα με τη Μέση Ανατολή, το καθεστώς ξένης κατοχής που επιτρέπει –κατά τον ίδιο– καλύτερη κατανόηση της Ουκρανίας, τον σαφή δυτικό προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής και το γεγονός ότι η Κύπρος δεν είναι πλέον «μονοθεματικό» κράτος-μέλος της ΕΕ, που παρεμβαίνει μόνο όταν τίθεται ζήτημα Τουρκίας. Παράλληλα επικαλέστηκε βελτιωμένους οικονομικούς δείκτες –ανάπτυξη άνω του 3%, ανεργία κάτω του 5%, δημόσιο χρέος κάτω από το 60% του ΑΕΠ και αναβάθμιση σε «κατηγορία Α» από τους οίκους αξιολόγησης– ως απόδειξη σταθερότητας εν μέσω διεθνούς αστάθειας.
Αυτονομία, γειτονία, καθημερινότητα
Στην κορυφή της ατζέντας της προεδρίας ο Νίκος Χριστοδουλίδης τοποθέτησε την «περισσότερη αυτονομία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία συνέδεσε άμεσα με βαθύτερη ολοκλήρωση. Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η προσέγγιση της ΕΕ με τη «γειτονιά» της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, μια περιοχή που –όπως είπε– στην Ευρώπη είναι γνωστή κυρίως για τις κρίσεις της, ενώ κατά την κυπριακή αντίληψη διαθέτει σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει την άτυπη Ευρωπαϊκή Σύνοδο του Απριλίου, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει το υπό διαμόρφωση «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο», με στόχο τη θεσμοθέτηση μιας πιο δομημένης συνεργασίας. Τρίτος πυλώνας είναι τα θέματα που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητα των ευρωπαίων πολιτών: στέγαση, τιμές ενέργειας και η προστασία των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έκανε λόγο για «σαφή οδικό χάρτη» και εξέφρασε την αισιοδοξία ότι στο τέλος της προεδρίας «το πρόσημο θα είναι θετικό».
Κύπρος και Ουκρανία
Συνδέοντας τη δική του εμπειρία κατοχής με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Νίκος Χριστοδουλίδης περιέγραψε ως κρίσιμο διακύβευμα τη μη αποδοχή απώλειας εδαφών εκ μέρους του Κιέβου, καθώς, όπως εκτίμησε, κάτι τέτοιο θα άνοιγε «το κουτί της Πανδώρας» για άλλες εδαφικές διαφορές στη Βαλκανική και στην Ευρώπη. Ανέφερε, μάλιστα, ότι αυτό αποτέλεσε κεντρικό θέμα των επαφών του με τον Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τόσο στο Κίεβο όσο και κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο.
Σχέσεις με ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και περιφερειακοί παίκτες
Παρότι η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι «αν ήταν δυνατόν, θα εντασσόταν αύριο», σημειώνοντας όμως πως η Άγκυρα παραμένει το κύριο πολιτικό εμπόδιο. Επισήμανε στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ στην άμυνα και την ασφάλεια, μετά και την άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων, με έμφαση στις υποδομές σε Λεμεσό και Πάφο και σε κοινές πρωτοβουλίες, όπως ο ανθρωπιστικός διάδρομος προς τη Γάζα. Στο ίδιο κάδρο εντάσσονται και οι ισχυροί δεσμοί με χώρες όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Ιορδανία, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία, με την Κύπρο να προβάλλεται ως «πύλη προς την Ευρώπη» μετά το Brexit, ιδίως για ινδικές επενδύσεις σε άμυνα, τεχνολογία και φαρμακευτικά προϊόντα. Ο κ. Χριστοδουλίδης βλέπει την περιοχή ως πεδίο σύγκλισης με τις ΗΠΑ, τόσο μέσω πρωτοβουλιών όπως ο IMEC –αντίβαρο στο κινεζικό Belt and Road– όσο και μέσα από ενεργειακές και υδατικές συμπράξεις. Σε ό,τι αφορά τις ρωσικές κυρώσεις, σημειώνεται ότι η Λευκωσία εφάρμοσε στο ακέραιο τα ευρωπαϊκά μέτρα, με κόστος την απώλεια περίπου ενός εκατομμυρίου ρώσων τουριστών και το κλείσιμο δεκάδων χιλιάδων εταιρειών-κελυφών και 126.000 ρωσικών λογαριασμών. Σε αυτό το γενικό πλαίσιο η κυπριακή προεδρία επιχειρεί να παρουσιαστεί ως μικρή αλλά φιλόδοξη δύναμη επιτάχυνσης ευρωπαϊκών αποφάσεων, από το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μέχρι τα πρώτα βήματα μιας πιο συνεκτικής γεωπολιτικής Ευρώπης.
