Το φθινόπωρο παρατηρείται αύξηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού, από το κοινό κρυολόγημα έως πιο σοβαρές ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών.

«Υπάρχουν περιπτώσεις όπου χρειάζεται λήψη αντιβιοτικών, καθώς και αυστηρή ανάπαυση και καλή διατροφή για να μην υπάρξει υποτροπή», επισημαίνει η κ. Χρυσούλα Λιάρου, Διευθύντρια Παθολόγος στο Metropolitan Hospital, εξηγώντας ποια είναι τα συχνότερα είδη λοιμώξεων, τα συμπτώματα, η αντιμετώπιση και οι βασικοί τρόποι πρόληψης.

Τι είναι οι λοιμώξεις του αναπνευστικού

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού είναι από τις συχνότερες παθήσεις. Συμπτώματα όπως συνάχι, βήχας, πονόλαιμος ή πυρετός μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος.

Το φάσμα είναι ευρύ και εκτείνεται από το απλό κρυολόγημα μέχρι την πνευμονία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών, καθώς η άσκοπη ή αυθαίρετη λήψη τους συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής και μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητά τους όταν πραγματικά χρειάζονται.

Οι λοιμώξεις διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού: αφορούν κυρίως τον φάρυγγα, τον λάρυγγα και τις αμυγδαλές. Σε αυτές περιλαμβάνονται η φαρυγγίτιδα, η λαρυγγίτιδα, η αμυγδαλίτιδα, η γρίπη, η ιγμορίτιδα, η ωτίτιδα και η λοιμώδης μονοπυρήνωση. Πολλές προκαλούνται από ιούς.
• Λοιμώξεις κατώτερου αναπνευστικού: προσβάλλουν την τραχεία και τους πνεύμονες και μπορεί να είναι σοβαρότερες. Περιλαμβάνουν την πνευμονία, την τραχειίτιδα, την τραχειοβρογχίτιδα, την οξεία ή χρόνια βρογχίτιδα και τις παροξύνσεις της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ).

Οι λοιμώξεις μπορεί να οφείλονται σε ιούς, βακτήρια, μύκητες ή παράσιτα.

Κρυολόγημα ή γρίπη; Τα συμπτώματα διαφέρουν

Η κλινική εικόνα εξαρτάται από το είδος της λοίμωξης, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Το κοινό κρυολόγημα συνήθως αρχίζει με αίσθημα ξηρότητας στη μύτη και το στόμα και μπορεί να ακολουθήσουν καταρροή, ερεθισμός των ματιών, βήχας και φτάρνισμα. Συνήθως δεν συνοδεύεται από υψηλό πυρετό.

Αντίθετα, η γρίπη μπορεί να προκαλέσει υψηλό πυρετό, έντονη κόπωση και πόνους στους μυς και τις αρθρώσεις, ενώ μεταξύ των πιθανών επιπλοκών της είναι η πνευμονία.

Στις λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συχνά εμφανίζονται έντονη καταβολή, πυρετός, πονοκέφαλος, μυαλγίες και βήχας.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική, καθώς καθορίζει και την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Ο γιατρός αξιολογεί όχι μόνο τα επιμέρους συμπτώματα αλλά και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς, την εξέλιξη της νόσου και το ιστορικό του. Μια ξαφνική επιδείνωση, για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να απαιτηθούν:

• κλινική εξέταση,
• γενική αίματος και άλλες εργαστηριακές εξετάσεις,
• ακτινογραφία θώρακος,
• πρόσθετος έλεγχος, εφόσον κριθεί απαραίτητος.

Η διάκριση μεταξύ ιογενούς και βακτηριακής λοίμωξης δεν πρέπει να γίνεται μόνο από ένα σύμπτωμα ή μία εργαστηριακή τιμή, αλλά από τη συνολική κλινική εικόνα.

Πώς αντιμετωπίζονται οι λοιμώξεις του αναπνευστικού

Στις περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική, μέχρι το ανοσοποιητικό σύστημα να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη. Τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς και πρέπει να χορηγούνται μόνο όταν υπάρχει ένδειξη βακτηριακής λοίμωξης και μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Βασικά μέτρα αντιμετώπισης είναι:

• Ανάπαυση, ώστε ο οργανισμός να αναρρώσει.
• Επαρκής πρόσληψη υγρών, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πυρετός, για την αποφυγή αφυδάτωσης.
• Αντιπυρετικά ή αναλγητικά, όταν συστήνονται από τον γιατρό, για τον πυρετό και τους πόνους.
• Αποχή από το κάπνισμα, καθώς οι λοιμώξεις του αναπνευστικού και οι πνευμονοπάθειες είναι συχνότερες και συχνά βαρύτερες στους καπνιστές.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την πρόληψη

«Είναι δύσκολο να προλάβουμε μια λοίμωξη λόγω του μεγάλου αριθμού ιών που μπορούν να την προκαλέσουν και του γεγονότος ότι πολλοί από αυτούς κυκλοφορούν στο περιβάλλον. Υπάρχουν, όμως, μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μετάδοσης», σημειώνει η κ. Λιάρου.

Μεταξύ των βασικών συστάσεων είναι:

• συχνό και σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό,
• αποφυγή πολύ στενής επαφής με άλλα άτομα όταν υπάρχουν συμπτώματα,
• αποφυγή κοινής χρήσης πετσετών, ποτηριών και άλλων προσωπικών αντικειμένων,
• καθαρισμός αντικειμένων που χρησιμοποιούνται συχνά,
• ιδιαίτερη προσοχή στα παιχνίδια που μοιράζονται τα παιδιά όταν κάποιο είναι άρρωστο.

Σημαντικό ρόλο στη γενικότερη υγεία παίζουν επίσης η ισορροπημένη διατροφή, με φρούτα και λαχανικά, και η τακτική σωματική άσκηση.

«Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που γυμνάζονται πέντε ή περισσότερες ημέρες την εβδομάδα έχουν μειωμένο κίνδυνο να αναπτύξουν λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού σε σχέση με αυτούς που δεν γυμνάζονται ή γυμνάζονται λιγότερο. Ακόμη και αν νοσήσουν, τα συμπτώματα είναι πιθανό να είναι λιγότερο σοβαρά», καταλήγει η κ. Λιάρου.