Μετά την ανακοίνωση του πλαφόν στο ποσοστό κέρδους σε καύσιμα και σε 61 επιλεγμένα είδη σούπερ μάρκετ (πακέτο ύψους 300 εκατ. ευρώ), το οικονομικό επιτελείο θέλει να «μετρήσει» τώρα τη «διάχυση» του πληθωρισμού και στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών και υπηρεσιών στο «καλάθι» του πληθωρισμού.

Ανατιμήσεις

Ο επόμενος κρίσιμος τομέας είναι τα τρόφιμα και τα είδη καθημερινής χρήσης, τα οποία είχαν αναπτύξει μια υψηλή δυναμική ανατιμήσεων από το τέλος του 2025, καταγράφοντας τον Φεβρουάριο αύξηση κατά 5,4%. Ο κλάδος των τροφίμων είναι ακόμη πιο ευαίσθητος από αυτόν των καυσίμων, καθώς εδώ υπάρχουν είδη με συσσωρευμένες αυξήσεις, οι οποίες δεν έχουν υποχωρήσει παρά ελάχιστα από το 2022. Καφές, κακάο, κρέατα, νωπά φρούτα και λαχανικά ήταν επικίνδυνα για ανατιμήσεις εν όψει του Πάσχα, ακόμη και αν δεν είχαμε την κρίση με τον πόλεμο στο Ιράν.

Ο εισαγόμενος πληθωρισμός στο μοσχάρι και το πρόβλημα με ευλογιά στα αμνοερίφια έφεραν τον Φεβρουάριο, πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν, αυξήσεις 25,8% και 12,1% αντίστοιχα στις τιμές των δύο κατηγοριών κρέατος. Το κακάο, τα προϊόντα σοκολάτας και ο καφές είχαν, επίσης, αυξήσεις πολλαπλάσιες του πληθωρισμού. Η αυξημένη ζήτηση που θα υπάρξει τις γιορτές θα ενσωματώσει στις τιμές και την επίπτωση από το αυξημένο μεταφορικό κόστος και το κόστος παραγωγής, σε φρούτα και λαχανικά, καλώντας για ένα νέο πακέτο στήριξης.

Οι επιπτώσεις από τον πρώτο μήνα του πολέμου αναμένεται να αποτυπωθούν στα στοιχεία του πληθωρισμού που θα ανακοινωθεί από την ΕΛΣΤΑΤ το πρώτο 10ήμερο του Απριλίου. Από εκεί και πέρα, το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει να οριστικοποιήσει και να ανακοινώσει το τρίτο κατά σειρά πακέτο μέτρων στήριξης των νοικοκυριών.

Συνταγή από το 2022

Η πλατφόρμα που αντιμετώπισε την ακρίβεια στα τρόφιμα το 2022 ήταν το Market Pass, το οποίο επιδοτούσε εκτάκτως το 10% των μηνιαίων αγορών του νοικοκυριού, με πλαφόν τα 1.000 ευρώ, το οποίο συμπληρώθηκε με μια επιταγή ακρίβειας της τάξης των 200 ευρώ για τους οικονομικά ασθενέστερους.

Το έκτακτο επίδομα ύψους 200 ευρώ για τους οικονομικά ασθενέστερους εξεταζόταν εδώ και καιρό για τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα του πληθυσμού στα οποία περιλαμβάνονται:

• Χαμηλοσυνταξιούχοι με κύρια σύνταξη έως 700 ευρώ, που δεν ωφελήθηκαν πλήρως από τις αυξήσεις λόγω προσωπικής διαφοράς.
• Δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, με πρόβλεψη για διπλασιασμό της μηνιαίας παροχής.
• Ατομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) που λαμβάνουν αναπηρικά επιδόματα από τον ΟΠΕΚΑ, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια.
• Οικογένειες με παιδιά, μέσω έκτακτης επιπλέον δόσης του επιδόματος Α21.
• Μακροχρόνια άνεργοι (12-24 μήνες) εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ, χωρίς άλλη παροχή, με ατομικό εισόδημα έως 16.000 ευρώ.

» ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ως γενικό εισοδηματικό όριο για την ένταξη προβλέπεται οικογενειακό εισόδημα έως 10.500 ευρώ ετησίως.

Βελτιώσεις

Στο Market Pass αναμένεται να υπάρξουν βελτιώσεις προς το καλύτερο στον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων και ίσως και στο ποσοστό της επιδότησης Α (από 10% σε 15%), καθώς οι συνθήκες έχουν αλλάξει από την αμέσως προηγούμενη κρίση.

Η πρόβλεψη για επιδότηση στα τιμολόγια ρεύματος

Σε ό,τι αφορά τα τιμολόγια του ηλεκτρικού και την πιθανότητα επιδότησης σε περίπτωση μεγάλης ανόδου των τιμών, από το οικονομικό επιτελείο τονίζουν ότι ακόμη δεν υπάρχει ανάγκη επιδότησης. Η τιμή χονδρικής στην Ελλάδα κυμαίνεται ανάμεσα στην 6η και την 7η θέση, άρα η Ελλάδα δεν είναι, αυτήν τη φορά, η χώρα με το ακριβότερο ρεύμα για να πρέπει να δοθεί επιδότηση. Αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή τιμή από αυτή του 2022 είναι το γεγονός ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας συμμετέχουν πλέον στην παραγωγή ενέργειας πάνω από 50%, γεγονός που επιβραδύνει την όποια αύξηση επιφέρει στην τιμή χονδρικής η αύξηση του φυσικού αερίου, η οποία έχει σταθεροποιηθεί κοντά στα 51 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Ακόμη, όμως, και αν έχουμε μεγάλη αύξηση των καυσίμων, υπάρχει από το 2022 η λύση της επιδότησης των τιμολογίων του ρεύματος ανάλογα με την κατανάλωση, η οποία μπορεί να καλυφθεί από το ταμείο όπου συγκεντρώνονται τα έσοδα από τις δημοπρασίες ρύπων για όσο καιρό αυτό είναι απαραίτητο.

«Κλειδί» η δημοσιονομική ευελιξία της Ε.Ε.

Ολα τα μέτρα έχουν τον… αστερίσκο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το πρόβλημα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για το σύνολο των χωρών της Ε.Ε., είναι ότι όλοι δεσμεύονται από την οροφή αύξησης δαπανών, οι οποίες έχουν συμφωνηθεί από το 2024 με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την περίοδο 2025-2028 και δεν μπορούν να αλλάξουν εκ των υστέρων.

Με βάση τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, δεν αρκεί μια χώρα να έχει τον δημοσιονομικό χώρο, δηλαδή τα χρήματα για να προχωρήσει σε μόνιμα ή -στην περίπτωσή μας- έκτακτα μέτρα. Αν το κάνει, χωρίς να έχει περιθώριο περαιτέρω αύξησης των δαπανών, θα υποχρεωθεί σε περικοπές την επόμενη χρονιά από αυτή στην οποία θα εφαρμόσει τα έκτακτα μέτρα, ώστε το όριο των δαπανών για την 4ετία να είναι συμβατό με αυτό που έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων.

Η Ελλάδα εκπληρώνει και με το παραπάνω τη συνθήκη ότι το έλλειμμα δεν ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ, καθώς επίσης και την υποχρέωση να μειώνει τουλάχιστον κατά 1% του ΑΕΠ το χρέος της. Ωστόσο, λόγω των μόνιμων μέτρων (φορολογική μεταρρύθμιση, εισοδηματικές ενισχύσεις) που εφαρμόζονται φέτος, έχει εξαντλήσει το όριο αύξησης των δαπανών της για την περίοδο 2024-2026, Συνεπώς, αν θέλει να προχωρήσει σε νέα μέτρα στήριξης, χωρίς να υπάρχει η απαραίτητη δημοσιονομική ευελιξία από την Ε.Ε., θα πρέπει να περιορίσει το πακέτο των νέων μειώσεων φόρων που σχεδιάζει να εξαγγείλει φέτος ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, κάτι που δεν θέλει το οικονομικό επιτελείο.