Οδεύοντας προς τη λήξη των πανελλαδικών, η βασική αναζήτηση πλέον για τους υποψηφίους είναι αυτή του κατάλληλου προγράμματος σπουδών στο μηχανογραφικό.
Μια αναζήτηση που συχνά περιορίζεται μόνο στα μόρια, στην πόλη ή και στα μαθήματα που αρέσουν περισσότερο στους υποψηφίους, Ωστόσο, αν και πρώιμο, υπάρχει και ένα δεδομένο που συχνά τους διαφεύγει. Η δυναμική του κλάδου που θα σπουδάσουν στην αυριανή αγορά εργασίας. Σαφώς και δεν μπορεί κάποιος, ξεκάθαρα, να προβλέψει με ακρίβεια αλλά, παράλληλα, μπορεί ευδιάκριτα να εντοπίσει, πεδία, σχολές και επαγγέλματα που εμφανίζουν μια ιδιαίτερη δυναμική. Αυτός είναι και ο λόγος που συχνά αυτά α επαγγέλματά τα χαρακτηρίζουμε και ως «επαγγέλματα του μέλλοντος».
Ως μια δυναμική και ρευστή οικονομικοκοινωνική πραγματικότητα, η αγορά εργασίας αλλάζει και επηρεάζεται καταλυτικά όχι μόνο από τις νέες τεχνολογίες που χαρακτηρίζουν την 4η βιομηχανική επανάσταση αλλά και από την ταχύτατη διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης. Επιπρόσθετα, υπάρχει και πληθώρα άλλων παραμέτρων που διαμορφώνουν τις τοπικές αλλά και ευρύτερες αγορές όπως αυτή της Ευρώπης αλλά σε κάθε περίπτωση, πολύ συχνά αναδύονται κυρίαρχες τάσεις σε αρκετούς κλάδους και συνδεόμενα επαγγέλματα. Επακόλουθα, οι τάσεις αυτές αναδεικνύουν τη δυναμική συγκεκριμένων επαγγελμάτων όπως αυτά ήδη παρατίθενται σε μελέτες πολλών φορέων όπως το Παγκόσμιο οικονομικό Φόρουμ, το Αμερικανικό Υπουργείο Εργασίας, το Linkedin κ.ά.
Ως κοινό σημείο αναφοράς ωστόσο είναι τα ακόλουθα τρία δεδομένα:
- Η εκθετική γήρανση του πληθυσμού, ενισχύοντας επαγγέλματα υγείας – μέριμνας -πρόνοιας που απαιτούν διάδραση και φροντίδα μεταξύ των ανθρώπων.
- Η ανάγκη για άμεση αξιοποίηση φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών, υλικών, πολιτικών που θα περιορίσουν τον ανθρώπινο αντίκτυπο στο φυσικό μας περιβάλλον και
- Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε ευρύτερες διαδικασίες και ρόλους.
Υπό αυτό το πρίσμα, διαμορφώνονται δεκάδες επαγγέλματα που δείχνουν μια έντονη δυναμική σε έναν ορίζοντα πενταετίας και ενδεικτικά παρατίθενται ορισμένα από αυτά:
– Μηχανικοί Α.Π.Ε. Σύμφωνα με μαρτυρίες του International Energy Agency, προβλέπεται ότι η παγκόσμια δυναμικότητα ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Γεωθερμία, Ηλιακή ενέργεια, Αιολική ενέργεια, Βιομάζα, Υδροηλεκτρική ενέργεια, κ.ο.κ. αποτελούν ορισμένες απο αυτές, με μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης και απασχόλησης στελεχών. Ενδεικτικά, η χώρα μας δεν χρησιμοποιεί ακόμα το γεωθερμικό δυναμικό της, στο ηφαιστειακό τόξο του Νότιου Αιγαίου για την παραγωγή ηλεκτρισμού ενώ διαθέτει μια μεγάλη δυναμική. Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια λόγω παγκόσμιων συνθηκών, πολιτικών και λοιπών ακόμη παραγόντων, οι Α.Π.Ε. θα πρωτοστατήσουν, ενισχύοντας την απασχολησιμότητα των αντίστοιχων μηχανικών των Α.Ε.Ι. αλλά και τεχνικών στελεχών μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
– Ειδικοί – Χειριστές Τεχνητής Nοημοσύνης. Ο ειδικός ΤΝ είναι ένας επαγγελματίας που ειδικεύεται στη δημιουργία, ανάπτυξη και εφαρμογή συστημάτων και τεχνολογιών ΤΝ συνδυάζοντας γνώσεις απο κλάδους, όπως η επιστήμη των υπολογιστών, η επιστήμη των δεδομένων, η νευρολογία, η γνωσιακή επιστήμη κ.ά. Από την άλλη, οι μηχανικοί τεχνητής νοημοσύνης είναι υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό ενός συστήματος μηχανικής μάθησης / λογισμικού που δίνει σε υπολογιστικά συστήματα τη δυνατότητα να αυτοματοποιούν προγνωστικά μοντέλα.
-Μηχανικοί Ρομποτικής. Το επάγγελμα αυτό αφορά την επιστήμη των μηχανικών για το σχεδιασμό και την κατασκευή ρομπότ. Δηλαδή, ένας διεπιστημονικός συνδυασμός γνώσεων από τον προγραμματισμό, την τεχνητή νοημοσύνη, τη μηχανική/βαθιά μάθηση, τη φυσική έως την ηλεκτρονική για τη δημιουργία – εποπτεία και λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος που σταδιακά κατακλύει την παραγωγή και όχι μόνο.
– Γεροντολόγοι. Η γεροντολογία είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος με προοπτικές σταδιοδρομίας σε οργανισμούς, υπηρεσίες υγείας και μακροχρόνιας φροντίδας. Το στέλεχος που θα εξειδικευθεί στο πεδίο αυτό, μπορεί να ξεκινήσει ως κοινωνικός λειτουργός, ως νοσηλευτής, ως διατροφολόγος αλλά και να εξελιχθεί σε προσωπικός σύμβουλος φροντίδας της τρίτης ηλικίας και στέλεχος με εξειδίκευση στο πεδίο της ποιότητας ζωής στην τρίτη ηλικία. Φυσικά η γηριατρική, η βιολογία, η εργοθεραπεία είναι η αφετηρία για να μεταπηδήσει κάποιος στο σημαντικό αυτό πεδίο, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση για φροντίδα ενός γηράσκοντος πληθυσμού συνδυαστικά με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, εύλογα θα αυξάνει την παρουσία ασθενών με χρόνιες παθήσεις και την ανάγκη για ειδικούς υγειονομικής περίθαλψης.
– Αναλυτές Μεγάλων Δεδομένων. Οι Αναλυτές Δεδομένων πλέον έχουν πολύ σημαντικό συμβουλευτικό ρόλο σε εταιρείες τεχνολογίας και καταναλωτικών αγαθών, σε οργανισμούς που σχετίζονται με τη λήψη εμπορικών και στρατηγικών αποφάσεων κ.λπ. Φυσικά, σε πεδία όπως η Τραπεζική, η Οικονομία, η Υγεία, τα Media, οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες γίνονται ολοένα και πιο περιζήτητοι. Οι τυπικές αρμοδιότητες ενός αναλυτή δεδομένων περιλαμβάνουν τη διαχείριση μεγάλων δεδομένων, τη διασφάλιση της ποιότητας των εισαγόμενων δεδομένων, την ανάπτυξη δυνατοτήτων ανάλυσης και υποβολής εκθέσεων και την παρακολούθηση των επιδόσεων και των σχεδίων ελέγχου ποιότητας για τον εντοπισμό βελτιώσεων. Είναι υπεύθυνοι για την οργάνωση εκατοντάδων στοιχείων που σχετίζονται με πωλήσεις, έρευνα αγοράς, logistics, συμπεριφορά καταναλωτή ακόμη και γλωσσικών δεδομένων! Έτσι, αναπτύσσουν εκθέσεις για να βοηθούν τις εταιρείες να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να βελτιστοποιούν διεργασίες.
– Υπεύθυνοι Συμμόρφωσης. Οι Υπεύθυνοι Συμμόρφωσης είναι τα αρμόδια στελέχη για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης όλων των εταιρικών διαδικασιών και διεργασιών με το νόμο. Παράλληλα, ο υπεύθυνος συμμόρφωσης είναι επίσης αρμόδιος για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των εταιρικών λειτουργιών με τα εσωτερικά πρότυπα.
– Οικονομικοτεχνολόγοι. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και η ΤτΕ, το FinTech καλύπτει κάθε είδους χρηματοοικονομική καινοτομία που βασίζεται στην πρόοδο της τεχνολογίας και μπορεί να οδηγήσει σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα, νέες εφαρμογές, διαδικασίες ή νέα προϊόντα, με σημαντική επίδραση στο χρηματοπιστωτικό τομέα και στην παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Τα στελέχη χρηματοοικονομικής τεχνολογίας ή Οικονομικοτεχνολόγοι, πρακτικά αποτελούν τη μετεξέλιξη των προγενέστερων οικονομικών και τραπεζικών στελεχών στους συναφείς κλάδους. Και αν τα αμιγώς οικονομικά και οικονομικοδιοικητικά στελέχη, που είχαν την πρωτοκαθεδρία -ειδικά στις αμοιβές- βλέπουν σταδιακά να συρρικνώνεται η αγορά για αυτούς, το αντίθετο αναμένεται να συμβεί για τους FinTech Specialists.
– Γενετικοί σύμβουλοι. Η Γενετική Συμβουλευτική είναι η διαδικασία κατά την οποία άτομα, που έχουν ένα γενετικό νόσημα ή διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν, συζητούν με έναν γενετιστή και ενημερώνονται σχετικά με την κατάστασή τους. Λαμβάνοντας υπόψη τις εκθετικές αλλαγές στα πεδία της Βιογενετικής, της Ιατρικής και άλλων όμορων κλάδων, σύντομα πολλοί άνθρωποι θα έχουν την δυνατότητα και την επιθυμία να κάνουν επιλογές, να λάβουν αποφάσεις και να διαχειριστούν τέτοια δεδομένα με τη συνδρομη ενός αντίστοιχου στελέχους. Ο γενετιστής θα συλλέγει πληροφορίες για το οικογενειακό ιατρικό ιστορικό των ατόμων και θα σχεδιάζει ένα γενεαλογικό δένδρο με το γενετικό προφίλ και εφαρμόζοντας μια γονιδιωματική ανάλυση. Μετέπειτα, θα παρέχει στοχευμένη συμβουλευτική, λαμβάνοντας υπόψη τα προσωπικά δεδομένα αλλά και την ιατρική και ψυχολογική κατάστασης των ωφελουμένων.
– Σύμβουλοι Εκπαίδευσης & Επιμόρφωσης. Οι γνωστικές απατήσεις στα περισσότερα επαγγέλματα αλλάζουν ταχύτατα όπως και οι απαιτούμενές τεχνικές και ήπιες δεξιότητες. Πλέον μέσα απο έναν απέραντο κατάλογο μορφωτικών επιλογών, συνδυαστικά με την ανάγκη για upskilling & reskilling, μια ειδικότητα που θα έρθει συμπληρωματικά στο ρόλο του επαγγελματικού συμβούλου, θα είναι αυτή του συμβούλου επιμόρφωσης τόσο σε ατομικό όσο και σε εταιρικό επίπεδο. Θα εστιάζει στην διάγνωση αναγκών ενός ατόμου, φορέα ή οργανισμού, και θα επιλέγει, με βάση συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες, στην αποτελεσματική επανεκπαίδευση και επανασχεδιασμό της σταδιοδρομίας ενός ατόμου καθώς περίπου 1 στις 4 θέσεις εργασίας, μέχρι το 2030 παγκοσμίως, αναμένεται να αναδιαμορφωθεί.
– Blockchain Specialists. Η τεχνολογία του Blockchain αρχίζει να υπεισέρχεται ολοένα και περισσότερο στις μέρες μας. Από την εκπαίδευση έως την εφοδιαστική αλυσίδα και τα logistics, το Blockchain αφορά πολλά. Διευκολύνει τρομερά τις συναλλαγές επιχειρηματικού δικτύου καταγράφοντας κάθε συναλλαγή δεδομένων στο δίκτυο. Προσφέρει επίσης αποτελεσματική παρακολούθηση των περιουσιακών μας στοιχείων είτε είναι υλικά ή άυλα και γεννά νέες ευκαιρίες για όσους θα κατακτήσουν γνώσεις σχετικές με την τεχνολογία. Οπότε δεν θα περιορίζεται η γνώση του πεδίου μόνο σε όσους, με οικονομικό προσανατολισμό, θέλουν να ασχοληθούν με cryptos, NFT’s κ.λπ. αλλά θα αφορά ακόμη και ένα νομικό επιστήμονα που θα δουλεύει μελλοντικά ως Specialist με «έξυπνα» συμβόλαια!
– Κρυπτογράφοι και Αναλυτές Κυβερνοασφάλειας. Όπως διατυπώνεται στο Εγχειρίδιο Κυβερνοασφάλειας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η κρυπτογραφία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την ασφάλεια των συστημάτων και η σωστή χρήση της επιτυγχάνει εμπιστευτικότητα, αυθεντικοποίηση, ακεραιότητα κ.λπ. Οι κρυπτογράφοι μαζί με τους ειδικούς αναλυτές που αξιολογούν τα συστήματα και διασφαλίζουν τη κυβερνοασφάλεια, ήδη λογίζονται ως απαραίτητοι ειδικοί επιστήμονες σε πολλούς κλάδους και όχι μόνο στον τραπεζικό όπως ορισμένοι πιστεύουν.
Όλες αυτές οι ευκαιρίες και όλες αυτές οι δυνατότητες «κρύβονται» μέσα σε προγράμματα σπουδών και σε τμήματα που σε λίγες μέρες θα έχει μπροστά στο μηχανογραφικό του ο υποψήφιος. Από το τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, όπου θα μπορούσα να εξελιχθώ σε έναν καινοτόμο επιστήμονα με expertize στο VR – AR και σε δυναμικά πεδία της πληροφορικής, μέχρι την Διοίκηση στην Εφοδιαστική Αλυσίδα από το συναφές τμήμα του ΔΙΠΑΕ. Να δηλώσω τμήματα τα οποία οδηγούν σε καινοτόμους ρόλους και πεδία όπως το ΑΙ αλλά στον τίτλο του δεν παραπέμπουν, όπως για παράδειγμα, το τμήμα Φιλοσοφίας Κρήτης. Ένα τμήμα που ως κατεύθυνση φέτος θα προσφέρει το καινοτόμο ΠΠΣ Φιλοσοφία και Διακυβέρνηση της Τεχνολογίας και θα εφοδιάζει τους σπουδαστές με τρομερά επίκαιρες γνώσεις για τις νέες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αλλά ακόμη και από βασικές σπουδές, όπως αυτές του μαθηματικού και του φυσικού να ασχοληθώ με πεδία που ένας μαθητής σήμερα δεν φαντάζεται καν όπως η κυβερνοασφαλεια, η βιοστατιστική κ.λπ.
Για να ανακαλύψω όμως όλες αυτές τις πτυχές, χρειάζεται χρόνος, σωστή αναζήτηση και υποστήριξη. Και το βασικότερο; Να αντιληφθεί η ελληνική οικογένεια πως ,σε αυτή τη φάση, ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν είναι πολυτέλεια ή περιττή διαδικασία αλλά μια κομβική ανάγκη για το μέλλον του παιδιού!
