Το νομοσχέδιο για τη στεγαστική πολιτική «Σπίτι μου, στεγαστική πολιτική για τους νέους, αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας για κοινωνική κατοικία και άλλες διατάξεις», που περιλαμβάνει και τη χορήγηση χαμηλότοκων ή άτοκων δανείων για την πρώτη κατοικία κατατέθηκε στη Βουλή. Το νομοσχέδιο κατατέθηκε χθες (9.12.2022) το βράδυ μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης των διατάξεων.
Το νομοσχέδιο για τη στεγαστική πολιτική περιλαμβάνει πολλές ρυθμίσεις όπως το πρόγραμμα Σπίτι μου, που αφορά στη χορήγηση χαμηλότοκων ή άτοκων δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
Με το νομοσχέδιο, που εισάγεται για συζήτηση στη Βουλή, θεσπίζονται οι δράσεις στεγαστικής πολιτικής του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, που περιλαμβάνονται στην κυβερνητική Στρατηγική Κοινωνικής Στέγασης και αφορούν συγκεκριμένα:
- Το πρόγραμμα «Σπίτι μου» για τη χορήγηση χαμηλότοκων ή άτοκων δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
- Την Κοινωνική Αντιπαροχή, που συνίσταται στην αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου για εξασφάλιση ποιοτικής κατοικίας με χαμηλό ενοίκιο.
- Το πρόγραμμα «Κάλυψη» για τη μίσθωση ιδιωτικών κατοικιών και τη διάθεση σε ωφελούμενους νέους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
- Τη δράση «Ανακαινίζω-Νοικιάζω», μέσω της οποίας επιδοτείται η ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών, προκειμένου να διατεθούν στη συνέχεια για μίσθωση.
Οι ρυθμίσεις αποσκοπούν στην εξασφάλιση προσιτής κατοικίας
Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων αποσκοπούν στην εξασφάλιση προσιτής κατοικίας υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών, κυρίως για νέους και ευάλωτες ομάδες πολιτών, στην αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου, στην αναβάθμιση ιδιωτικών κατοικιών, στην αύξηση της προσφοράς στη μισθωτική αγορά, καθώς και στην αύξηση της οικονομικής και οικοδομικής δραστηριότητας.
Χατζηδάκης: «Στεγαστική αποκατάσταση νέων και ευάλωτων ομάδων πληθυσμού»
Με αφορμή την κατάθεση του νομοσχεδίου, ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων έχει κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της στεγαστικής πολιτικής της κυβέρνησης. Με το νομοσχέδιο, που καταθέσαμε στη Βουλή, υλοποιούνται σημαντικές δράσεις για τη στεγαστική αποκατάσταση νέων και ευάλωτων ομάδων πληθυσμού.
Αξιοποιούμε εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους και προχωρούμε με βάση τις αντίστοιχες βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται στην ΕΕ για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και την παροχή ποιοτικής και προσιτής στέγης σε χιλιάδες πολίτες, που αντιμετωπίζουν σήμερα σημαντικές δυσκολίες. Πρόκειται για δράσεις που θα ωφελήσουν όχι μόνο τους δικαιούχους, οι οποίοι θα αποκτήσουν στέγη, αλλά και το Δημόσιο, τους επαγγελματίες της οικοδομής, τους ιδιοκτήτες ακινήτων, την οικονομία συνολικά».
Οι προϋποθέσεις υπαγωγής
Οι προϋποθέσεις υπαγωγής και οι δικαιούχοι των προγραμμάτων, τα οποία απευθύνονται κυρίως σε νέους και ευάλωτες ομάδες πολιτών, παραμένουν στο πλαίσιο που έχει ήδη ανακοινωθεί.
Ειδικότερα, τα κύρια στοιχεία για τα επιμέρους προγράμματα έχουν ως εξής:
1. Πρόγραμμα «Σπίτι Μου»
Δικαιούχοι των άτοκων ή χαμηλότοκων δανείων είναι άτομα, ηλικίας 25-39 ετών, με ετήσιο εισόδημα από 10.000 ευρώ έως το όριο που προβλέπεται για τη χορήγηση επιδόματος θέρμανσης και οι οποίοι δεν διαθέτουν ακίνητο κατάλληλο για την κατοικία τους.
Τα ακίνητα πρέπει να έχουν αξία έως 200.000 ευρώ, εμβαδόν έως 150 τ.μ. και παλαιότητα τουλάχιστον 15 ετών, ενώ για τους όρους του δανείου προβλέπονται τα εξής:
α) Η αγορά του ακινήτου δεν μπορεί να γίνει από συγγενή πρώτου ή δεύτερου βαθμού του αγοραστή.
β) Το ακίνητο αποκτάται κατά πλήρη κυριότητα από τον αγοραστή ή, αν πρόκειται για συζύγους ή για μέρη συμφώνου συμβίωσης, κατά κυριότητα >50% για καθέναν από αυτούς.
γ) Το ύψος του δανείου δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 150.000 ευρώ και η διάρκεια τα 30 έτη.
δ) Το δάνειο καλύπτει έως το 90% της αξίας του ακινήτου (το υπόλοιπο καλύπτεται από τον αγοραστή).
ε) Το δάνειο χρηματοδοτείται κατά 75% από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ). Για το ποσοστό του δανείου που χρηματοδοτείται από τη ΔΥΠΑ δεν οφείλεται τόκος, ενώ το υπόλοιπο 25% χορηγείται από τις τράπεζες (θα επιλεγούν, μετά από δημόσια πρόσκληση της ΔΥΠΑ). Αυτό σημαίνει ότι τα 3/4 του δανείου χορηγούνται άτοκα, με αποτέλεσμα το τελικό επιτόκιο που πληρώνει ο δανειολήπτης για το σύνολο του ποσού, να διαμορφώνεται στο ένα τέταρτο του κόστους που θα είχε ένα κανονικό στεγαστικό δάνειο.
στ) Για τρίτεκνους ή πολύτεκνους το δάνειο θα είναι άτοκο. ‘Ατοκο θα γίνεται και το δάνειο για όσους κατά τη διάρκεια αποπληρωμής του κάνουν τρία και πλέον παιδιά.
ζ) Δεν μπορεί να ζητηθεί η παροχή προσωπικής εγγύησης τρίτου ως προϋπόθεση για τη χορήγηση του δανείου.
η) Το δάνειο απαλλάσσεται από την εισφορά της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 128/1975.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος είναι 500 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη για διπλασιασμό σε περίπτωση εξάντλησης των διαθέσιμων πόρων, ενώ εκτιμάται ότι ωφελούμενοι θα είναι 10.000 νέοι ή νέα ζευγάρια 25-39 ετών.
Η υλοποίηση του προγράμματος αναμένεται στο πρώτο τρίμηνο του 2023.
2. Κοινωνική Αντιπαροχή
Πρόκειται για νέο θεσμό που προστίθεται στην «εργαλειοθήκη» της ΔΥΠΑ για την στεγαστική πολιτική. Ορίζεται ως: «Σύμπραξη φορέων της Γενικής Κυβέρνησης με ιδιώτες αναδόχους, κατά την οποία ο ανάδοχος ανεγείρει με δικές του δαπάνες κτίριο επί αδόμητου ακινήτου του φορέα και το αντάλλαγμά του συνίσταται στην εκμετάλλευση για ορισμένο χρονικό διάστημα του ακινήτου με την παράλληλη υποχρέωσή του να εκμισθώνει μέρος αυτού σε δικαιούχους έναντι προκαθορισμένου μισθώματος. Μετά το πέρας του χρόνου εκμετάλλευσης, ο ανάδοχος υποχρεούται να παραδώσει το ακίνητο στον ιδιοκτήτη φορέα».
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι δικαιούχοι μισθωτές επιλέγονται με βάση αντικειμενικά κοινωνικά κριτήρια, ενώ, εκτός από την απλή μίσθωση των σπιτιών με χαμηλό ενοίκιο, θα επιτρέπεται και η υπογραφή συμβάσεων μίσθωσης με δικαίωμα προαίρεσης για την εξαγορά τους από τους δικαιούχους (rent to own).
Προβλέπεται ακόμη ότι:
- Η Κοινωνική Αντιπαροχή μπορεί να αφορά και δομημένα ακίνητα. Στην περίπτωση αυτή, το αντικείμενο της σύμβασης περιλαμβάνει και την κατεδάφιση των κτισμάτων, η οποία γίνεται με δαπάνες του αναδόχου.
- Το ποσοστό των οριζόντιων ιδιοκτησιών που εκμισθώνονται προς δικαιούχους, αντιστοιχεί σε ποσοστό μεταξύ 30% και 60% του συνόλου της ιδιοκτησίας.
- Η επιλογή του αναδόχου γίνεται, κατόπιν δημόσιας πρόσκλησης, στην οποία περιγράφονται τουλάχιστον τα εξής:
α) το αδόμητο ακίνητο, τυχόν υφιστάμενα κτίσματα που ευρίσκονται εντός αυτού και τα χαρακτηριστικά του κτιρίου που πρόκειται να ανεγερθεί σε αυτό,
β) οι οριζόντιες ιδιοκτησίες που θα συσταθούν και οι επιτρεπόμενες χρήσεις τους,
γ) τα κριτήρια συμμετοχής και επιλογής του αναδόχου,
δ) οι βασικοί όροι των συμβάσεων μίσθωσης μεταξύ του αναδόχου και των δικαιούχων, πλην του μισθώματος.
Στόχος του προγράμματος είναι η ανέγερση 2.500 κοινωνικών κατοικιών για 5.000 ωφελούμενους νέους έως 39 ετών.
3. Πρόγραμμα Κάλυψη
Αφορά στη μίσθωση από το Δημόσιο ιδιωτικών κατοικιών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Εστία» για τη στέγαση μεταναστών και τη διάθεσή τους σε ευάλωτους νέους και νέα ζευγάρια. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες των ακινήτων καλούνται να εκμισθώνουν τις κατοικίες για τρία έτη σε άτομα, ηλικίας 25-39 ετών, δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Στόχος είναι η αξιοποίηση σε πρώτη φάση τουλάχιστον 1.000 ακινήτων, στα οποία θα στεγαστούν 2.500 ωφελούμενοι, ηλικίας 25-39 ετών, δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
4. Ανακαινίζω-Νοικιάζω
Αποσκοπεί στην ένταξη κενών κατοικιών στη μισθωτική αγορά με την επιδότηση των ιδιοκτητών για την αναβάθμισή τους. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι στο πρόγραμμα συμμετέχουν ιδιοκτήτες κατοικιών με ετήσιο εισόδημα έως 40.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ, ενώ αποκλείονται όσοι έχουν ενταχθεί σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης για οποιοδήποτε ακίνητό τους τα τελευταία πέντε έτη.
Το ακίνητο πρέπει να έχει εμβαδόν έως 100 τ.μ. και να βρίσκεται σε αστική περιοχή, δεν πρέπει να έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοικία ή ως μισθωμένη, αλλά να αναφέρεται ως κενή στο Ε2 των τριών τελευταίων ετών.
Οι εντασσόμενοι στο πρόγραμμα επιδοτούνται για δαπάνες επισκευής και ανακαίνισης έως 10.000 ευρώ, (περιλαμβάνονται υλικά και εργασίες). Η επιδότηση φτάνει στο 40% της δαπάνης, με προϋπόθεση την ηλεκτρονική εξόφληση των τιμολογίων και την εκμίσθωση του ακινήτου για τουλάχιστον τρία χρόνια.
Με το νομοσχέδιο θεσπίζονται επίσης πολεοδομικές ρυθμίσεις, που αποσκοπούν στην άρση εμποδίων και την επιτάχυνση εφαρμογής της στεγαστικής πολιτικής.
Λοιπές διατάξεις
Παράλληλα, έχουν τέλος συμπεριληφθεί διατάξεις που αφορούν στην καλύτερη λειτουργία του ΝΑΤ. Μεταξύ άλλων, προτείνεται ρύθμιση που επιτρέπει σε αρχιπλοιάρχους και αρχιμηχανικούς ναυτιλιακών επιχειρήσεων που είναι κάτοχοι διπλώματος πλοιάρχου ή μηχανικού Α τάξης αντίστοιχα, (μετά την απόκτηση του διπλώματος Α τάξης επί πλοίων με ελληνική σημαία ή με ξένη σημαία συμβεβλημένων μετά του ΝΑΤ ή επί πλοίων με ξένη σημαία εξαγορασμένη στο ΝΑΤ) και δεν ασκούν αποδεδειγμένα άλλο επάγγελμα ή λειτούργημα να απασχολούνται και να ασφαλίζονται στο ΝΑΤ, ακόμη και εάν είναι συνταξιούχοι. Επιπροσθέτως, αίρεται η υποχρέωση θεώρησης του γνησίου της υπογραφής των πλοιάρχων που βεβαιώνουν την υπηρεσία σε πλοίο με ξένη σημαία.
Επίσης:
- Η καταβολή εισφορών υπέρ ΟΓΑ αναγνωρίζεται ότι καλύπτει ασφαλιστικό χρόνο, στο πλαίσιο της αρχής της τυπικής ασφάλισης και επέρχονται οι σχετικές συνέπειες.
- Προβλέπεται η ασφάλιση σπουδαστών κολεγίων που πραγματοποιούν πρακτική άσκηση για τον κίνδυνο ατυχήματος και τις παροχές ασθένειας σε είδος κατά τρόπο όμοιο με αυτόν που ισχύει για φοιτητές και σπουδαστές.
- Προβλέπεται ότι οι διατακτικές σίτισης θεωρούνται παροχή σε είδος, αναγκαία για τη λειτουργία της επιχείρησης και δεν υπόκεινται σε φορολογία και ασφαλιστικές εισφορές, μόνο όταν η αξία τους δεν υπερβαίνει το ποσό των επτά ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα και ανταλλάσσονται μόνο με γεύματα, έτοιμα φαγητά, τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση, ροφήματα, σε συμβεβλημένο δίκτυο καταστημάτων, στη βάση συμβάσεων μεταξύ του εκδότη των διατακτικών σίτισης και των καταστημάτων.
