Τι πραγματικά αισθάνεται ένας σκύλος; Οι επιστήμονες απαντούν για τα συναισθήματά του

Πολύ συχνά ακούμε και σκεφτόμαστε διάφορα πράγματα για τα αισθήματα του σκύλου μας. Ότι μας αγαπάει, αντιπαθεί τον σκύλο του γείτονα, μας κρατάει μούτρα όταν λείπουμε, ζηλεύει όταν μυρίσει ότι χαϊδέψαμε έναν άλλο τετράποδο ανταγωνιστή του.

Τα αισθάνεται όντως αυτά ο σκύλος μας ή είναι μια δική μας εικασία, στην προσπάθεια να δώσουμε στο κατοικίδιό μας περισσότερες ανθρώπινες ιδιότητες από όσες πραγματικά έχει; Αυτό το κάνουμε αρκετοί κηδεμόνες, προκειμένου να νιώθουμε ότι έχουμε περισσότερα κοινά με τον τετράποδο φίλο μας και να δυναμώσουμε ακόμη περισσότερο τη μεταξύ μας σχέση.

Στο παρελθόν υπήρχε η άποψη του Ρενέ Ντεκάρτ, γνωστός και ως Καρτέσιος, ο οποίος υποστήριζε πως τα ζώα δεν αισθάνονται τίποτα και είναι ένα είδος μηχανής. Σεβόμαστε τον Γάλλο φιλόσοφο, αλλά γελάμε και μόνο που ακούμε κάτι τέτοιο. Στη συνέχεια, ένας άλλος Γάλλος φιλόσοφος, ο Νικολά Μαλμπράνς, υποστήριξε πως τα ζώα δεν έχουν επιθυμίες και φόβους και πως δεν γνωρίζουν τίποτα. Όλα δηλαδή είναι αυτοματισμοί που προέρχονται από τα ένστικτά τους και δρουν χωρίς συναισθήματα.

Η επιστήμη έχει προχωρήσει αρκετά από τότε και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως οι λειτουργίες που έχουν οι σκύλοι στον εγκέφαλό τους για να παράγουν συναισθήματα είναι ίδιες με αυτές των ανθρώπων. Έχουν ίδιες ορμόνες και το σώμα τους αντιδράει σε διάφορα συναισθηματικές εναλλαγές, όπως των ανθρώπων. Και οι σκύλοι και οι άνθρωποι έχουν στον οργανισμό τους την οξυτοκίνη, την ορμόνη που εκκρίνεται όταν νιώθουμε αγάπη για κάποιον.

Έχοντας κοινά στοιχεία στη νευρολογία και την χημεία, είναι λογικό να πιστεύουμε ότι νιώθουμε και τα ίδια συναισθήματα, κάτι που δεν έχει επιστημονική βάση.

Οι επιστήμονες αποφάσισαν να κατανοήσουν τα συναισθήματα του σκύλου, μέσα από αυτά του ανθρώπου. Κανείς μας δεν έχει τα ίδια συναισθήματα και αντιδράσεις, αλλά και ο καθένας, περνάει διάφορες φάσεις στη ζωή του όπου μπορεί να αλλάζει η διάθεσή του και ο τρόπος που νιώθει. Οι μελέτες δείχνουν πως τα παιδιά έχουν περιορισμένο φάσμα συναισθημάτων και μόνο όταν ενηλικιωθούν, αρχίζουν να νιώθουν περισσότερα. Οι ερευνητές πιστεύουν πως το μυαλό ενός σκύλου είναι περίπου ίδιο με αυτό ενός παιδιού 2,5 ετών. Αυτό προκύπτει μελετώντας τις πνευματικές ικανότητες και τα αισθήματα των σκύλων και των παιδιών στην ηλικία των 2,5 ετών. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι οι σκύλοι νιώθουν κάποια πράγματα, αλλά περιορισμένα.

Από τα πρώτα συναισθήματα που νιώθει ένας άνθρωπος μόλις γεννηθεί είναι η χαρά αρχικά και στη συνέχεια εμφανίζεται η ηρεμία και η θλίψη. Στους επόμενους μήνες, το μωρό αρχίζει να νιώθει φόβο και θυμό, ενώ η χαρά αρχίζει να εμφανίζεται στους 6 μήνες της ζωής του. Μαζί έρχονται και η ντροπή και ο δισταγμός. Τα πρώτα δείγματα αγάπης και αφοσίωσης τα παίρνουμε από το μωρό μετά τους 9 -10 μήνες.

Αυτή η εξέλιξη που εντοπίζουν οι επιστήμονες στα βρέφη είναι πολύ χρήσιμη για να κατανοήσουν καλύτερα τα αισθήματα των σκύλων. Η ανάπτυξη των τετράποδων φίλων μας γίνεται πολύ πιο γρήγορα από την ανθρώπινη, κάτι που δικαιολογεί και το γιατί ζουν μόνο τόσο λίγα χρόνια. Η συναισθηματική τους ανάπτυξη ολοκληρώνεται όταν είναι κουτάβια, ανάμεσα στους 4 με 6 μήνες ζωής, ανάλογα με τη φυλή τους. Το πιο ασφαλές συμπέρασμα με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα είναι πως ο σκύλος νιώθει σε όλη του τη ζωή ό,τι και ένα νήπιο 2,5 ετών, όπως χαρά, φόβο, θυμό, αηδία και αγάπη. Τα πιο περίπλοκα, όπως η περηφάνεια και η ντροπή, δεν αποδεικνύεται ότι τα αισθάνονται οι χνουδωτοί μας φίλοι.

Έχουν οι σκύλοι ενοχές;

Πόσες φορές δεν έχουμε δει τον σκύλο μας να κρύβεται ή να στρέφει το βλέμμα του αλλού, μετά από κάποια ζημιά που έκανε; Τότε λέμε ότι ένιωσε ενοχές και είναι ο τρόπος του να το δείξει. Δεν είναι όμως ενοχές, αλλά φόβος, γιατί βλέπει ότι του μιλάμε διαφορετικά και πως η γλώσσα του σώματός μας είναι αλλιώτικη. Αντιδράει λοιπόν στη δική μας αγανάκτηση και στο μάλωμα που του κάνουμε, ενώ μπορεί να νιώθει ανασφάλεια για το τι θα γίνει μετά. Θα τον χαϊδέψουμε ή θα του κρατάμε μούτρα;

Νομίζω πως όλοι μας κρατήσαμε το γεγονός ότι ο σκύλος μας νιώθει αγάπη και αυτό είναι ίσως το μόνο που χρειαζόμαστε. Όλα τα άλλα έχουν να κάνουν με τη σχέση που επιλέγουμε να έχουμε μαζί του και τον τρόπο που θα χτίσουμε μαζί του δεσμούς εμπιστοσύνης.

Με πληροφορίες από το Modern Dog Magazine