Μπορεί ένα συμπλήρωμα που θεωρείται ωφέλιμο ή τουλάχιστον ακίνδυνο σε έναν υγιή νεότερο άνθρωπο να έχει διαφορετική επίδραση καθώς ο εγκέφαλος γερνά; Αυτό το ερώτημα αρχίζουν να θέτουν πιο έντονα οι επιστήμονες, μετά από τρεις νέες μελέτες για τη βιταμίνη D, τα ωμέγα-3 και τη γλυκοζαμίνη.

Βιταμίνη D: Το εύρημα που αφορά όσους είχαν ήδη φυσιολογικά επίπεδα

Σε μελέτη 5.065 Αμερικανών μεγαλύτερης ηλικίας, με μέση ηλικία 67,5 ετών, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη γνωστική τους λειτουργία επί έξι χρόνια.

Όσοι λάμβαναν συμπλήρωμα βιταμίνης D παρουσίασαν ελαφρώς ταχύτερη πτώση στη συνολική γνωστική λειτουργία και στις εκτελεστικές λειτουργίες. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η συσχέτιση εμφανίστηκε σε ανθρώπους που είχαν ήδη φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα, όχι σε όσους είχαν ανεπάρκεια ή έλλειψη.

Οι ερευνητές δεν θεωρούν ότι η βιταμίνη D είναι επιβλαβής ούτε αμφισβητούν τη χορήγησή της όταν υπάρχει έλλειψη. Επισημαίνουν όμως ότι, σε ηλικιωμένους με ήδη φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν τη λήψη επιπλέον συμπληρώματος με στόχο την προστασία της μνήμης.

Ωμέγα-3: Διαφορετικό το ψάρι από την κάψουλα

Νέα ερωτήματα δημιουργεί και μελέτη για τα συμπληρώματα ωμέγα-3. Οι ερευνητές συνέκριναν 273 χρήστες συμπληρωμάτων με 546 αντίστοιχους μη χρήστες και τους παρακολούθησαν για διάμεσο διάστημα πέντε ετών.

Οι χρήστες εμφάνισαν ταχύτερη γνωστική επιδείνωση σε τρεις διαφορετικές κλινικές κλίμακες, οι οποίες αξιολογούσαν μεταξύ άλλων μνήμη, προσοχή, προσανατολισμό και γλωσσικές λειτουργίες. Παράλληλα, καταγράφηκε χαμηλότερος μεταβολισμός γλυκόζης σε περιοχές του εγκεφάλου ευάλωτες στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Το εύρημα αυτό αφορά τη λήψη ωμέγα-3 σε μορφή συμπληρώματος και δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτομάτως στα ωμέγα-3 που προσλαμβάνονται από τις τροφές. Τα λιπαρά ψάρια, για παράδειγμα, παρέχουν ωμέγα-3 μαζί με πρωτεΐνες, βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά, μέσα σε ένα διαφορετικό διατροφικό πλαίσιο. Επομένως, οι ερευνητές δεν αμφισβητούν τα οφέλη μιας διατροφής που περιλαμβάνει ψάρι, αλλά θέτουν ερωτήματα για το κατά πόσο η επιπλέον, συστηματική λήψη ωμέγα-3 σε κάψουλες προσφέρει προστασία στον εγκέφαλο των μεγαλύτερων ανθρώπων.

Γλυκοζαμίνη: Το ισχυρότερο προειδοποιητικό σήμα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η γλυκοζαμίνη, ένα συμπλήρωμα που λαμβάνουν κυρίως άνθρωποι μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας για πόνους στις αρθρώσεις.

Σε μελέτη στο Nature Metabolism, οι επιστήμονες συνδύασαν πειράματα σε μοντέλα Αλτσχάιμερ, μελέτη ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού και ανάλυση ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλων.

Στα πραγματικά δεδομένα ασθενών, η χρήση γλυκοζαμίνης συνδέθηκε με περίπου 25% μεγαλύτερη πιθανότητα μετάβασης από ήπια γνωστική διαταραχή σε Αλτσχάιμερ ή άλλη σχετιζόμενη άνοια. Σε ανθρώπους που είχαν ήδη άνοια, συνδέθηκε επίσης με περίπου 25% υψηλότερη θνησιμότητα.

Τι μπορεί να αλλάζει στον εγκέφαλο με την ηλικία

Οι τρεις μελέτες δεν αποδεικνύουν έναν κοινό μηχανισμό. Θέτουν όμως ένα ευρύτερο ερώτημα: μήπως η ηλικία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται ουσίες που προσλαμβάνουμε σε συμπυκνωμένη μορφή;

Με τα χρόνια αλλάζουν ο μεταβολισμός, η φλεγμονώδης απόκριση και ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός, το σύστημα που ελέγχει ποιες ουσίες περνούν από το αίμα στον εγκέφαλο. Έτσι, οι επιδράσεις ενός συμπληρώματος ενδέχεται να μην είναι ίδιες σε όλες τις ηλικίες.

Προς το παρόν, οι ερευνητές δεν συστήνουν στους μεγαλύτερους ανθρώπους να διακόψουν αυτά τα συμπληρώματα εξαιτίας των νέων μελετών. Το μήνυμα είναι διαφορετικό. Τα συμπληρώματα είναι βιολογικά δραστικές ουσίες και δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως ακίνδυνα επειδή πωλούνται χωρίς συνταγή.

Το ερώτημα, επομένως, ίσως δεν είναι πλέον απλώς «είναι καλό αυτό το συμπλήρωμα;», αλλά για ποιον είναι καλό, σε ποια ηλικία και για ποιον λόγο το λαμβάνει.