Διασώστες και παραϊατρικοί εξηγούν στον Guardian τις βασικές δεξιότητες πρώτων βοηθειών που μπορεί να μάθει ο καθένας και πώς μπορούν να εφαρμοστούν με ψυχραιμία και αυτοπεποίθηση σε κρίσιμες στιγμές.

Καρδιακή ανακοπή

«Αν μάθετε ένα πράγμα, αυτό θα πρέπει να είναι πώς να κάνετε ανάνηψη», λέει ο Richard Webber, αναπληρωτής κλινικός διευθυντής του St John Ambulance και εν ενεργεία παραϊατρικός του NHS στη νότια Αγγλία. «Γνωρίζουμε ότι για κάθε ένα λεπτό καθυστέρησης στην επανεκκίνηση της καρδιάς, υπάρχει μείωση της επιβίωσης κατά 10%.»

«Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχουμε περίπου 40.000 εξωνοσοκομειακές καρδιακές ανακοπές κάθε χρόνο και το τρέχον ποσοστό επιβίωσης είναι 9%», λέει η Emily Le-Gallienne, αξιωματικός ανάνηψης και παραϊατρικό για την υπηρεσία ασθενοφόρων της Ανατολικής Αγγλίας, η οποία εδρεύει στο Hertfordshire. «Βλέπουμε πολύ καλύτερα ποσοστά επιβίωσης σε χώρες όπως η Δανία και η Σουηδία, επειδή οι άνθρωποι διδάσκονται περισσότερο δεξιότητες καρδιοαναπνευστικής ανάνηψης (ΚΑΡΠΑ). Ένα στοιχείο ΚΑΡΠΑ μόλις εισήχθη στο τεστ θεωρίας οδήγησης στο Ηνωμένο Βασίλειο , «κάτι που αποτελεί πραγματικά θετική πρόοδο», λέει η Le-Gallienne. «Η ΚΑΡΠΑ και η απινίδωση μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης έως και 70% εάν γίνουν στα πρώτα τρία έως πέντε λεπτά της καρδιακής ανακοπής και ένα ασθενοφόρο μπορεί να μην φτάσει σε αυτό το χρονικό διάστημα. Εάν φτάσουμε εκεί και το άτομο αυτό δεν έχει λάβει ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενους, αυτό που κάνουμε μετά είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικό».

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πιο σημαντική δεξιότητα που μπορεί να μάθει κανείς είναι η καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ). Όπως εξηγούν, για κάθε λεπτό καθυστέρησης στην επανεκκίνηση της καρδιάς, η πιθανότητα επιβίωσης μειώνεται περίπου κατά 10%.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφονται περίπου 40.000 εξωνοσοκομειακές καρδιακές ανακοπές τον χρόνο, με ποσοστό επιβίωσης γύρω στο 9%. Σε χώρες όπου η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ είναι πιο διαδεδομένη, τα ποσοστά επιβίωσης είναι σημαντικά υψηλότερα.

Πριν ξεκινήσει η ΚΑΡΠΑ, είναι απαραίτητη η κλήση ασθενοφόρου και ο έλεγχος αν το άτομο αναπνέει φυσιολογικά. Ελέγχεται η αναπνοή με άνοιγμα των αεραγωγών και παρατήρηση της κίνησης του θώρακα. Αν δεν υπάρχει αναπνοή ή είναι ακανόνιστη, πιθανότατα πρόκειται για καρδιακή ανακοπή.

Οι θωρακικές συμπιέσεις γίνονται στο κέντρο του θώρακα με ρυθμό περίπου 100–120 το λεπτό, με βάθος 5–6 εκατοστά στους ενήλικες. Προτείνεται εναλλαγή 30 συμπιέσεων και 2 εμφυσήσεων, αν αυτό είναι εφικτό. Σε αντίθετη περίπτωση, οι συνεχείς συμπιέσεις είναι κρίσιμες μέχρι να φτάσει βοήθεια.

Η χρήση απινιδωτή μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα επιβίωσης έως και 70% όταν εφαρμοστεί γρήγορα, καθώς οι συσκευές καθοδηγούν βήμα-βήμα τον χρήστη.

Ο Saddiq λέει ότι ένας αυτόματος εξωτερικός απινιδωτής, ο τύπος που βρίσκεται σε δημόσιους χώρους, θα σας καθοδηγήσει κυριολεκτικά στο τι πρέπει να κάνετε: «Έχει σαφείς οδηγίες για το πού πρέπει να τοποθετηθούν τα μέρη, θα αναλύσει την καρδιά και, αν χρειαστεί ηλεκτροσόκ, θα σας συμβουλεύσει να κάνετε ηλεκτροσόκ. Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να πατήσετε ένα κουμπί».

Αν δεν είστε σίγουροι για τη διαφορά μεταξύ καρδιακής ανακοπής και καρδιακής προσβολής, το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιάς εξηγεί ότι «η καρδιακή ανακοπή συμβαίνει όταν η καρδιά σας σταματά ξαφνικά να αντλεί αίμα σε όλο το σώμα σας», ενώ «η καρδιακή προσβολή συμβαίνει όταν υπάρχει ξαφνική απώλεια ροής αίματος σε ένα μέρος του καρδιακού μυός».

Έμφραγμα

Σε αντίθεση με την καρδιακή ανακοπή, «η καρδιακή προσβολή είναι ένας κεντρικός πόνος στο στήθος που τείνει να εμφανίζεται ξαφνικά», λέει ο Webber. «Οι άνθρωποι την περιγράφουν είτε ως μια σφιχτή ταινία γύρω από το στήθος είτε ως ένα σφίξιμο του στήθους σαν μέγγενη. Ο πόνος μπορεί να φτάσει μέχρι το σαγόνι και να κατέβει στα χέρια, συνήθως στο αριστερό χέρι. Σε μια καρδιακή προσβολή, η καρδιά δεν σταματά πάντα και δεν χρειάζεται να κάνετε ΚΑΡΠΑ, αν και ένα υψηλό ποσοστό ανθρώπων που παθαίνουν καρδιακή προσβολή στη συνέχεια παθαίνουν καρδιακή ανακοπή μέσα στην πρώτη ώρα», λέει ο Webber. Μπορείτε να βοηθήσετε κάποιον που έχει υποψία καρδιακής προσβολής καλώντας ασθενοφόρο και δίνοντάς του 300 mg ασπιρίνης για να μασήσει, «γιατί αυτό βοηθά να σταματήσει η επιδείνωση του θρόμβου, η οποία συνήθως προκαλεί καρδιακή προσβολή», λέει ο Webber. «Στη συνέχεια, τοποθετήστε τον σε μια ξεκούραστη καθιστή θέση».

Πνιγμονή

Τα σημάδια περιλαμβάνουν αδυναμία ομιλίας, έντονο βήχα ή έντονη ενόχληση στον λαιμό. Αρχικά ενθαρρύνεται ο βήχας. Αν δεν υπάρχει βελτίωση, εφαρμόζονται έως πέντε χτυπήματα στην πλάτη και στη συνέχεια κοιλιακές ωθήσεις (Heimlich), επαναλαμβανόμενα μέχρι να απομακρυνθεί η απόφραξη.

Πνιγμός

Μόλις το άτομο βγει από το νερό, «γυρίστε το κεφάλι του για να αφήσετε όσο το δυνατόν περισσότερο νερό να βγει από τους αεραγωγούς του», λέει ο Le-Gallienne. «Εάν δεν αναπνέει ή αναπνέει ανώμαλα, τότε πρέπει να δώσετε πέντε εμφυσήσεις διάσωσης και να ξεκινήσετε ΚΑΡΠΑ. Σε περίπτωση πνιγμού είναι πολύ σημαντικό να κάνετε εμφυσήσεις διάσωσης, επειδή το άτομο αυτό θα έχει μείνει χωρίς οξυγόνο και αυτό θα έχει προκαλέσει την καρδιακή ανακοπή». Βεβαιωθείτε ότι το δέρμα είναι στεγνό πριν χρησιμοποιήσετε απινιδωτή, προσθέτει ο Le-Gallienne.

Σοβαρή αιμορραγία

Σε έντονη αιμορραγία από άκρο, εφαρμόζεται πίεση και πιθανή χρήση τουρνικέ πάνω από το τραύμα. Αν υπάρχει ακρωτηριασμένο μέλος, πρέπει να διατηρηθεί καθαρό και δροσερό (όχι σε απευθείας επαφή με πάγο) για πιθανή επανασύνδεση.

Τραυματισμός κεφαλής

Σε χτύπημα στο κεφάλι εφαρμόζεται πάγος τυλιγμένος σε ύφασμα για μείωση του οιδήματος. Αν υπάρχουν συμπτώματα όπως υπνηλία, σύγχυση ή εμετοί, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια. Σε απώλεια συνείδησης, το άτομο τοποθετείται σε θέση ανάνηψης.

Θέση ανάνηψης

Το άτομο τοποθετείται στο πλάι με το κεφάλι ελαφρώς γυρισμένο προς τα πίσω ώστε να παραμένουν ανοιχτοί οι αεραγωγοί και να απομακρύνονται υγρά. Η αναπνοή παρακολουθείται συνεχώς μέχρι να φτάσει βοήθεια.

Εγκεφαλικό επεισόδιο

Η αναγνώριση βασίζεται στο ακρωνύμιο FAST: πρόσωπο (πτώση στη μία πλευρά), χέρι (αδυναμία), ομιλία (δυσκολία). Σε κάθε υποψία εγκεφαλικού απαιτείται άμεση κλήση ασθενοφόρου, καθώς η ταχύτητα είναι κρίσιμη.

Εγκαύματα

Η περιοχή πρέπει να ψυχθεί με τρεχούμενο δροσερό νερό για 10–20 λεπτά. Στη συνέχεια καλύπτεται με μεμβράνη ή υγρή γάζα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται πάγος ή να σπάνε οι φουσκάλες, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος μόλυνσης.

Επιληπτική κρίση

«Μην προσπαθήσετε να βάλετε τίποτα στο στόμα του ατόμου, όπως συνήθιζαν να συμβουλεύονται», λέει ο Webber, «επειδή τα δόντια μπορεί να σφίξουν. Μπορείτε να βάλετε κάτι μαλακό κάτω από το κεφάλι του για να αποτρέψετε περαιτέρω τραυματισμό, εάν χρειαστεί. Αφήστε το να ολοκληρώσει την κρίση, βεβαιωθείτε ότι η αεραγωγός του είναι ελεύθερη και στη συνέχεια βάλτε το στο πλάι ή σε θέση ανάνηψης. Εάν ένα άτομο δεν είναι γνωστό ότι έχει κρίσεις, εάν έχει περάσει περισσότερες από μία ή εάν μια κρίση διαρκεί περισσότερο από πέντε λεπτά, τότε πρέπει να καλέσετε βοήθεια». Εάν κάποιος λιποθυμήσει, «σηκώστε τα πόδια του στο στήθος για να βοηθήσετε το αίμα να επιστρέψει στον εγκέφαλο», λέει ο Siddell.

Αναφυλακτικό σοκ

Πρόκειται για σοβαρή αλλεργική αντίδραση που μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο και απώλεια συνείδησης. Απαιτείται άμεση κλήση ασθενοφόρου και χρήση ενέσιμης αδρεναλίνης αν υπάρχει διαθέσιμη.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η βασική γνώση πρώτων βοηθειών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την επιβίωση ενός ανθρώπου πριν φτάσει η επαγγελματική βοήθεια.