Το κάπνισμα επηρεάζει την υγεία τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα και έχει συνδεθεί με πολλές χρόνιες παθήσεις. Ωστόσο, οι σοβαρές επιπτώσεις του στην όραση, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες στο ευρύ κοινό.

«Ο καπνός των τσιγάρων περιέχει ένα πολύπλοκο μίγμα βλαβερών συστατικών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η νικοτίνη και πολλά τοξικά χημικά. Οι ουσίες αυτές εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, επηρεάζοντας ολόκληρο το σώμα, συμπεριλαμβανομένων των ματιών», αναφέρει ο δρ Ευάγγελος Τσίχλης, χειρουργός οφθαλμίατρος, πρώην αναπληρωτής διευθυντής της Οφθαλμολογικής Κλινικής SK-Bielefeld και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης.

Όπως εξηγεί, το κάπνισμα προκαλεί οξειδωτικό στρες και φλεγμονή, δύο μηχανισμούς που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη σοβαρών οφθαλμοπαθειών.

Εκφύλιση ωχράς κηλίδας και καταρράκτης

Σύμφωνα με τον δρ Τσίχλη, το κάπνισμα αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

«Οι καπνιστές έχουν 7 έως 12 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν τη νόσο σε σύγκριση με τους μη καπνιστές, ενώ η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί έως και 5,5 χρόνια νωρίτερα», σημειώνει.

Παράλληλα, μελέτες έχουν συνδέσει το κάπνισμα και με αυξημένο κίνδυνο καταρράκτη. Οι καπνιστές εμφανίζουν μεγαλύτερες πιθανότητες πρόωρης ανάπτυξης και ταχύτερης εξέλιξης της νόσου. «Το οξειδωτικό στρες στον οφθαλμικό φακό και τα μειωμένα αντιοξειδωτικά στους καπνιστές συμβάλλουν στην αυξημένη σοβαρότητα του καταρράκτη», εξηγεί.

Κάπνισμα: Αυξημένος κίνδυνος για γλαύκωμα και άλλες παθήσεις

Τα χημικά του τσιγάρου επηρεάζουν και τη μικροκυκλοφορία του αίματος στα μάτια, μειώνοντας τη ροή του αίματος και αυξάνοντας τον κίνδυνο θρόμβων στα μικροσκοπικά αγγεία.

Η συνέπεια είναι αυξημένος κίνδυνος για:

• γλαύκωμα
• θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια (οφθαλμοπάθεια Graves)
• διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια σε ασθενείς με διαβήτη

Ο δρ Τσίχλης επισημαίνει ότι στους διαβητικούς ασθενείς το κάπνισμα μπορεί να επιταχύνει σημαντικά τις βλάβες στον αμφιβληστροειδή.

Οι καρκίνοι των ματιών που συνδέονται με το κάπνισμα

Το κάπνισμα έχει επίσης συνδεθεί με δύο σοβαρές κακοήθειες των ματιών: το πλακώδες καρκίνωμα του επιπεφυκότα και το μεταστατικό καρκίνωμα του χοριοειδούς. «Το πλακώδες καρκίνωμα του επιπεφυκότα μπορεί να είναι πιο επιθετικό στους καπνιστές και να εμφανίζει μεγαλύτερα ποσοστά υποτροπής», αναφέρει ο ειδικός. Όσον αφορά το μεταστατικό καρκίνωμα του χοριοειδούς, συχνά σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα στους άνδρες και σε αρκετές περιπτώσεις η μετάσταση στο μάτι γίνεται αντιληπτή πριν ακόμη διαγνωστεί ο όγκος στον πνεύμονα.

Οι κίνδυνοι από το παθητικό κάπνισμα και το άτμισμα

Ο δρ Τσίχλης τονίζει ότι επικίνδυνο δεν είναι μόνο το ενεργητικό αλλά και το παθητικό κάπνισμα. Οι ενήλικες που εκτίθενται συστηματικά στον καπνό έχουν αυξημένο κίνδυνο εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, ενώ τα παιδιά παρουσιάζουν μεγαλύτερες πιθανότητες ανάπτυξης μυωπίας και άλλων βλαβών στα μάτια ακόμη και από μικρή ηλικία.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη, καθώς συνδέεται με πρόωρο τοκετό και σοβαρές οφθαλμολογικές επιπλοκές στα βρέφη, όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε τύφλωση.

Κινδύνους όμως ενέχει και το άτμισμα.

«Τα διαλύματα του ατμίσματος συχνά περιέχουν περισσότερη νικοτίνη από τα συμβατικά τσιγάρα και περιέχουν χημικά με γνωστές και άγνωστες επιδράσεις, τις οποίες ακόμα μαθαίνουμε», σημειώνει ο δρ Τσίχλης. Όπως εξηγεί, οι γεύσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να αυξήσουν την παραγωγή ελεύθερων ριζών οξυγόνου, να βλάψουν το DNA των κυττάρων και να επηρεάσουν τη ροή αίματος και τη λειτουργία του αμφιβληστροειδούς.

Η σημασία της πρόληψης

«Το κάπνισμα, με ή χωρίς άτμισμα, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης σοβαρών οφθαλμοπαθειών, προκαλώντας συχνά μη αναστρέψιμες βλάβες που μπορεί να οδηγήσουν σε μόνιμη μείωση ή και απώλεια της όρασης», καταλήγει ο δρ Τσίχλης.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η διακοπή του καπνίσματος και ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας της όρασης και της συνολικής υγείας των ματιών.