Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τους όρους «κρίση πανικού» και «κρίση άγχους» εναλλακτικά, αλλά στην πραγματικότητα είναι ελαφρώς διαφορετικές καταστάσεις ψυχικής υγείας.
Αν η καρδιά σου χτυπά ξαφνικά δυνατά και τα πόδια και τα χέρια σου έχουν μουδιάσει, ενώ παράλληλα δυσκολεύεσαι να αναπνεύσεις, πιθανότατα παθαίνεις κρίση. Είναι, όμως, πανικού ή άγχους;
Η κλινική ψυχολόγος Regina Josell, PsyD, εξηγεί τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή στο σώμα σας, ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις δύο καταστάσεις και πώς να επιστρέψετε σε μια κατάσταση ηρεμίας.
Η κύρια διαφορά είναι ότι ορισμένοι παράγοντες άγχους μπορεί να συσσωρεύονται σταδιακά. Αντίθετα, οι κρίσεις πανικού συνήθως συμβαίνουν απροσδόκητα και ξαφνικά.
Κρίσεις πανικού
Οι κρίσεις πανικού είναι έντονες κρίσεις φόβου και ανησυχίας που μπορεί να εμφανιστούν απροειδοποίητα. Ένας βασικός παράγοντας είναι ότι συχνά εμφανίζονται ως αντίδραση σε ένα αγχωτικό συμβάν. Για παράδειγμα, εάν έχετε φοβία για τις πτήσεις, η επιβίβαση σε αεροπλάνο θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση πανικού.
Αλλά μερικές φορές, «χτυπούν» χωρίς προφανή λόγο.
«Το σώμα νομίζει ότι κινδυνεύει, αλλά δεν κινδυνεύει», εξηγεί η ειδικός. Οι κρίσεις πανικού είναι τρομακτικές, αλλά όχι επικίνδυνες και συνήθως διαρκούν μόνο 15 με 20 λεπτά. (Αν και σε εσάς μπορεί να φανεί «αιώνας».)
-Αιτίες
Δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι προκαλεί μια κρίση πανικού. Μπορεί να έχει να κάνει με το μέρος του εγκεφάλου σας που ασχολείται με τα συναισθήματα. Μια ανισορροπία ορμονών, όπως η κορτιζόλη και η σεροτονίνη, μπορεί επίσης να τις προκαλέσει.
Ορισμένοι παράγοντες μπορούν επίσης να συμβάλουν στις κρίσεις πανικού, όπως:
- Οικογενειακό ιστορικό διαταραχών άγχους
- Ένα προσωπικό ιστορικό αγχωδών διαταραχών
- Αρνητικές ή τραυματικές εμπειρίες παιδικής ηλικίας
-Συμπτώματα
Εξ ορισμού, μια κρίση πανικού χαρακτηρίζεται από τέσσερα ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα:
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός
- Πόνος ή δυσφορία στο στήθος
- Ιδρώτας
- Τρέμουλο
- Αίσθημα ότι μπορεί να πνίγεστε
- Ζάλη
- Ρίγη
- Ναυτία
- Φόβος ότι πεθαίνεις
- Μούδιασμα
«Δυστυχώς, αν πάθεις μια κρίση πανικού, είναι σύνηθες να έχεις και άλλη μια. Οι άνθρωποι συχνά ανησυχούν τόσο πολύ μήπως συμβεί ξανά που η κρίση αυτή γίνεται αυτοεκπληρούμενη προφητεία», λέει η Δρ. Josell.
«Οι άνθρωποι μερικές φορές αρχίζουν να αποφεύγουν ορισμένες καταστάσεις ή μέρη όπου είχαν περάσει κρίση πανικού στο παρελθόν», λέει.
-Αντιμετώπιση
Για την αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας χρησιμοποιούν συχνά μια τεχνική γνωστή ως γνωστική αναδιάρθρωση. Μαθαίνετε να αναγνωρίζετε και να αλλάζετε τις σκέψεις που συμβαδίζουν με τα αίτια πανικού.
«Μόλις μάθετε να διαχειρίζεστε αυτές τις σκέψεις αντί να τις φοβάστε, τείνει να μειώνει τόσο την ένταση όσο και τη συχνότητα των κρίσεων πανικού», λέει η Δρ. Josell.
Η ίδια συμβουλεύει να καταγράφετε τις κρίσεις πανικού σας, συμπεριλαμβανομένου του πότε και πού συμβαίνουν, της διάρκειας που διαρκούν και οτιδήποτε μπορεί να τις πυροδότησε. Εάν μπορείτε να εντοπίσετε μια συγκεκριμένη αιτία, μπορείτε να βρείτε συγκεκριμένους τρόπους για να τη διαχειριστείτε.
Θυμηθείτε, επίσης, να αναπνέετε. Οι αναπνοές σε σακούλα μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της αντίδρασης πανικού του σώματός σας, βοηθώντας την αναπνοή και τον καρδιακό σας ρυθμό να επιστρέψουν στο φυσιολογικό.
Επιπλέον, μπορείτε να προσπαθήσετε να αποσπάσετε την προσοχή σας. «Όσο περισσότερο εστιάζετε στον πανικό σας, τόσο χειρότερο γίνεται», λέει η Δρ. Josell. «Οπότε, πλύνετε το πρόσωπό σας με κρύο νερό, χαϊδέψτε τον σκύλο, μυρίστε κάτι ευχάριστο — η χρήση των άλλων αισθήσεών σας, όπως η όσφρηση και η αφή, μπορεί να είναι χρήσιμη».
Κρίσεις άγχους
Μια κρίση άγχους δεν είναι τεχνικά κάτι το συνηθισμένο, τουλάχιστον όχι σύμφωνα με την ιατρική ορολογία.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κρίση άγχους χρησιμοποιείται ως γενικός όρος για μια κρίση πανικού.
Αλλά το άγχος είναι ένα τυπικό ανθρώπινο συναίσθημα. Μπορεί να έχετε έντονη νευρικότητα πριν από μια μεγάλη παρουσίαση εργασίας ή να παρατηρείτε φόβο πριν από μια ιατρική εξέταση. Το άγχος είναι δυσάρεστο εκείνη τη στιγμή, αλλά μπορεί επίσης να μας παρακινήσει και να μας προστατεύσει από απειλές.
-Αιτίες
Δεν γνωρίζουμε την ακριβή αιτία της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής, ενός συνεχούς φόβου ότι κάποιος αισθάνεται καταβεβλημένος, λέει η ψυχολόγος. Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες μπορούν να συμβάλουν σε αυτήν, όπως:
- Οικογενειακό ιστορικό ΓΑΔ
- Αγχωτικές ή δύσκολες εμπειρίες ζωής
-Συμπτώματα
Όταν έχετε αγχώδη διαταραχή, έχετε την τάση να δυσκολεύεστε να διαχειριστείτε τις ανησυχίες σας. Μπορεί να ανησυχείτε υπερβολικά για καθημερινά πράγματα. Αυτή η συνεχής ανησυχία μπορεί να οδηγήσει σε σωματικά συμπτώματα, όπως:
- Κούραση
- Πονοκέφαλοι
- Αίσθημα παλμών της καρδιάς
- Μυϊκή ένταση
- Δύσπνοια
- Ιδρώτας
-Αντιμετώπιση
Εάν πιστεύετε ότι έχετε αγχώδη διαταραχή, μιλήστε με έναν ειδικό. Μπορεί να σας συστήσει ψυχοθεραπεία, όπως γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) ή φαρμακευτική αγωγή.
Το άγχος εμφανίζεται μετά από παρατεταμένη περίοδο ανησυχίας, ενώ οι κρίσεις πανικού τείνουν να εμφανίζονται απροσδόκητα. Αλλά και οι δύο είναι θεραπεύσιμες.
Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας μπορούν να σας βοηθήσουν να βρείτε τρόπους για να διαχειριστείτε το άγχος, καθώς και να αντιμετωπίσετε τις κρίσεις πανικού. «Εάν οι κρίσεις πανικού επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, είναι μια καλή στιγμή να ζητήσετε βοήθεια», συμβουλεύει η Δρ. Josell.
