Οι περισσότεροι γνωρίζουμε ότι η πολλή ζάχαρη δεν κάνει καλό στα δόντια. Όμως οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι η σχέση ανάμεσα στη διατροφή και τη στοματική υγεία είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Στο στόμα μας φιλοξενούνται εκατοντάδες είδη βακτηρίων, μαζί με μύκητες, ιούς και άλλους μικροοργανισμούς, οι οποίοι σχηματίζουν το λεγόμενο στοματικό μικροβίωμα. Αυτή η αόρατη κοινότητα δεν επηρεάζει μόνο την εμφάνιση τερηδόνας ή ουλίτιδας, αλλά φαίνεται να συνδέεται και με τη γενικότερη υγεία του οργανισμού, από την καρδιά και τον μεταβολισμό μέχρι τον εγκέφαλο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η φροντίδα του στοματικού μικροβιώματος δεν εξαρτάται μόνο από το βούρτσισμα και το οδοντικό νήμα. Το τι βάζουμε καθημερινά στο πιάτο μας παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο.
Ένα μικροσκοπικό οικοσύστημα με μεγάλο αντίκτυπο
Το στόμα αποτελεί ένα από τα πιο πολύπλοκα μικροβιακά οικοσυστήματα του ανθρώπινου σώματος. Περισσότερα από 700 διαφορετικά είδη μικροοργανισμών συμβιώνουν στην επιφάνεια των δοντιών, στη γλώσσα, στα ούλα και στις μικροσκοπικές σχισμές της στοματικής κοιλότητας.
Ορισμένα από αυτά τα βακτήρια είναι ευεργετικά και βοηθούν στη διατήρηση της ισορροπίας, ενώ άλλα μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα. Ένα από τα πιο γνωστά είναι το Streptococcus mutans, το οποίο τρέφεται με ζάχαρη και παράγει οξέα που διαβρώνουν το σμάλτο των δοντιών, οδηγώντας σταδιακά στην τερηδόνα.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν «καλά» βακτήρια που λειτουργούν προστατευτικά, εμποδίζοντας την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών και συμβάλλοντας στη διατήρηση ενός υγιούς στοματικού περιβάλλοντος.
Η υγεία του στόματος επηρεάζει ολόκληρο το σώμα
Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι η κακή ισορροπία του στοματικού μικροβιώματος μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τα δόντια και τα ούλα.
Βακτήρια που ευθύνονται για την ουλίτιδα και την περιοδοντική νόσο έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, φλεγμονωδών νοσημάτων του εντέρου, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ακόμη και πρόωρου τοκετού. Παράλληλα, νεότερες μελέτες διερευνούν τη σχέση τους με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του παγκρέατος.
Μάλιστα, έρευνα που ανέλυσε δείγματα σάλιου διαπίστωσε ότι άτομα με υψηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων βακτηρίων που σχετίζονται με την τερηδόνα και μυκήτων του γένους Candida εμφάνιζαν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος.
Οι τροφές που «ταΐζουν» τα λάθος βακτήρια
Η ζάχαρη παραμένει ο μεγαλύτερος σύμμαχος των βακτηρίων που προκαλούν τερηδόνα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν είναι μόνο τα γλυκά που χρειάζονται προσοχή.
Οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί, τα κράκερ, τα μπισκότα, τα κέικ και τα αρτοσκευάσματα, διασπώνται γρήγορα σε σάκχαρα μέσα στο στόμα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη των επιβλαβών μικροβίων.
Η συχνή κατανάλωση τέτοιων τροφών μπορεί σταδιακά να διαταράξει την ισορροπία του στοματικού οικοσυστήματος και να ευνοήσει την επικράτηση βακτηρίων που παράγουν οξέα και φθείρουν τα δόντια.
Οι τροφές που αγαπά το στοματικό μικροβίωμα
Τα καλά νέα είναι ότι ορισμένες τροφές φαίνεται να ενισχύουν τα ευεργετικά βακτήρια και να συμβάλλουν στη διατήρηση της στοματικής υγείας.
Φυλλώδη πράσινα λαχανικά
Το σπανάκι, το λάχανο, τα παντζάρια και τα ραπανάκια περιέχουν νιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται από συγκεκριμένα βακτήρια του στόματος. Μέσω μιας σειράς βιοχημικών διεργασιών, οι ουσίες αυτές συμβάλλουν στη δημιουργία μορίων που μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στην υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας.
Σκόρδο
Παρότι δεν είναι ιδιαίτερα φιλικό προς την αναπνοή, το σκόρδο περιέχει αλισίνη, μια ουσία με αντιμικροβιακή δράση που φαίνεται να καταπολεμά βακτήρια που σχετίζονται με την τερηδόνα και την ουλίτιδα.
Τσάι και τροφές πλούσιες σε πολυφαινόλες
Οι πολυφαινόλες είναι φυτικές ενώσεις με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Μελέτες δείχνουν ότι οι πολυφαινόλες του τσαγιού μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη βακτηρίων που προκαλούν τερηδόνα, να εμποδίσουν τον σχηματισμό οδοντικής πλάκας και να συμβάλουν στη μείωση της κακοσμίας του στόματος.
Πολυφαινόλες περιέχουν επίσης πολλά φρούτα, ιδιαίτερα τα σκουρόχρωμα μούρα, καθώς και το μέλι. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο χυμός κράνμπερι μπορεί να αναστείλει την ανάπτυξη βακτηρίων που σχετίζονται με την τερηδόνα και την περιοδοντική νόσο.
Τυρί
Το τυρί φαίνεται να προσφέρει διπλό όφελος. Από τη μία πλευρά, ενισχύει την παραγωγή σάλιου, το οποίο βοηθά στην απομάκρυνση των σακχάρων και στη μείωση της οξύτητας στο στόμα. Από την άλλη, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάζει θετικά τη σύνθεση των βακτηρίων της στοματικής κοιλότητας.
Τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση
Το κεφίρ και άλλα προϊόντα ζύμωσης περιέχουν ευεργετικά βακτήρια που ενδέχεται να ανταγωνίζονται τα παθογόνα μικρόβια του στόματος, συμβάλλοντας στη διατήρηση μιας πιο ισορροπημένης μικροβιακής κοινότητας.
Η μεσογειακή διατροφή φαίνεται να προστατεύει
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει μία «μαγική» τροφή που εξασφαλίζει υγιές στόμα. Αντίθετα, μεγαλύτερη σημασία έχει το συνολικό διατροφικό πρότυπο.
Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, τα άτομα που ακολουθούν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή εμφανίζουν συνήθως λιγότερο σοβαρή ουλίτιδα. Αντίθετα, η συχνή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και η υψηλή πρόσληψη ζάχαρης συνδέονται με χειρότερη στοματική υγεία.
Η διατροφή δεν αντικαθιστά την οδοντιατρική φροντίδα
Παρότι η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το βούρτσισμα και η χρήση οδοντικού νήματος παραμένουν απαραίτητα για τη διατήρηση ενός υγιούς στοματικού μικροβιώματος. Η σωστή στοματική υγιεινή συμβάλλει στη μείωση των βακτηρίων που σχετίζονται με τις οδοντικές παθήσεις και συμπληρώνει τα οφέλη μιας ισορροπημένης διατροφής.
Το συμπέρασμα των ειδικών είναι απλό: μια διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, τρόφιμα ολικής άλεσης και άλλες ανεπεξέργαστες τροφές δεν ωφελεί μόνο την καρδιά, το έντερο και τον μεταβολισμό, αλλά και τα δισεκατομμύρια μικρόβια που ζουν στο στόμα μας. Και όσο πιο υγιές είναι το στοματικό μικροβίωμα, τόσο καλύτερα προστατεύεται ολόκληρος ο οργανισμός.
